LOGO VNBET
KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT
                    HOA NGHIÊM
                       QUYỂN 59

Phẩm 38: LY THẾ GIAN (Phần 7)

 
 Chư Phật tử! Đại Bồ-tát thị hiện ở thai mẹ có mười việc:
Đại Bồ-tát vì muốn thành tựu những chúng sinh tâm nhỏ, hiểu biết kém, chẳng muốn cho họ nghĩ: “Nay Đức Bồ-tát này tự nhiên hóa sinh, trí tuệ thiện căn đều tự được, chẳng từ công phu tu tập”. Vì cớ đấy nên Bồ-tát thị hiện ở thai mẹ. Đây là việc thứ nhất.
Đại Bồ-tát vì tạo mọi thành tựu đầy đủ cho cha mẹ và các quyến thuộc, những chúng sinh đồng tu thiện căn từ đời trước nên thị hiện ở thai mẹ. Vì sao? Vì những người này cần phải thấy Bồ-tát ở thai mẹ mới tạo mọi thành tựu đầy đủ cho những thiện căn mà họ đã có. Đây là việc thứ hai.
Đại Bồ-tát lúc vào thai mẹ, luôn chánh niệm chánh tri không mê lầm. Đã ở thai mẹ, tâm Bồ-tát hằng chánh niệm cũng không lầm loạn. Đây là việc thứ ba.
Đại Bồ-tát ở trong thai mẹ thường diễn nói pháp. Chư Đại Bồ-tát ở mười phương thế giới cùng Đế Thích, Phạm thiên, Hộ thế Tứ Thiên vương đều đến tập hội, đều làm cho được vô lượng thần lực, vô biên trí tuệ. Lúc ở trong thai mẹ, Đại Bồ-tát đã thành tựu biện tài công dụng thù thắng như vậy. Đây là việc thứ tư.
Đại Bồ-tát ở trong thai mẹ nhóm họp đại hội, dùng sức của bản nguyện giáo hóa tất cả chúng Bồ-tát. Đây là việc thứ năm.
Đại Bồ-tát thành Phật ở trong loài người thì phải đủ sự thọ sinh tối thắng. Do cớ này nên thị hiện ở thai mẹ. Đây là việc thứ sáu.
Đại Bồ-tát ở trong thai mẹ, chúng sinh nơi đại thiên thế giới

* Trang 281 *
device

 

 đều thấy Bồ-tát như thấy bóng mình hiện rõ trong gương. Bấy giờ, chư Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân những hàng có đại tâm, đều đến chỗ Bồ-tát để cung kính cúng dường. Đây là việc thứ bảy.

Đại Bồ-tát ở trong thai mẹ, tất cả Bồ-tát ở thai mẹ lần cuối cùng nơi mười phương đều cùng hội họp diễn nói pháp môn đại tập tên là Quảng đại trí tuệ tạng. Đây là việc thứ tám.

Đại Bồ-tát lúc ở trong thai mẹ, nhập Tam-muội Ly cấu tạng. Dùng sức của Tam-muội ở trong thai mẹ hiện cung điện lớn trang nghiêm tốt đẹp, cung trời Đâu-suất không sánh kịp. Nhưng thân mẹ vẫn an ổn vô sự. Đây là việc thứ chín.

Đại Bồ-tát lúc ở nơi thai mẹ dùng oai lực lớn sắm các vật dụng cúng dường tên là Khai đại phước đức ly cấu tạng, đến khắp tất cả thế giới nơi mười phương để cúng dường tất cả chư Phật Như Lai. Chư Như Lai đó đều vì Đại Bồ-tát mà diễn nói về Tạng pháp giới trụ xứ của vô biên Bồ-tát. Đây là việc thứ mười.

Nếu chư Bồ-tát thấu rõ mười việc thị hiện ở thai mẹ này, thì có thể thị hiện trong cõi vô cùng sâu xa vi tế.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát có mười chỗ vô cùng sâu xa vi tế:

1.Ở trong thai mẹ, Đại Bồ-tát thị hiện mới phát tâm Bồ-đề cho đến đạt bậc Quán đỉnh.

2.Ở trong thai mẹ thị hiện lúc ở cung trời Đâu-suất.

3.Ở trong thai mẹ thị hiện sơ sinh.

4.Ở trong thai mẹ thị hiện bậc đồng tử.

5.Ở trong thai mẹ thị hiện ở vương cung.

6.Ở trong thai mẹ thị hiện xuất gia.

7.Ở trong thai mẹ thị hiện khổ hạnh đến ngồi nơi đạo tràng thành bậc Đẳng chánh giác.

8.Ở trong thai mẹ thị hiện chuyển pháp luân.

9.Ở trong thai mẹ thị hiện nhập Niết-bàn.

10.Ở trong thai mẹ thị hiện các việc đại vi tế: Tất cả hạnh Bồ-tát, tất cả thần lực tự tại của Như Lai vô lượng môn sai biệt.

Nếu chư Bồ-tát an trụ trong pháp này thì được đại trí tuệ vô thượng hết mực sâu xa vi tế của Đức Như Lai.

* Trang 282 *
device

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát có mười loại sinh:
1.Xa lìa ngu si, chánh niệm chánh tri mà sinh.
2.Phóng ra ánh sáng lớn chiếu khắp đại thiên thế giới mà sinh.
3.Trụ thân sau cùng chẳng còn thọ thân sau mà sinh.
4.Chẳng sinh chẳng khởi mà sinh.
5.Biết ba cõi như huyễn mà sinh.
6.Hiện thân khắp nơi mười phương thế giới mà sinh.
7.Chứng thân trí Nhất thiết trí mà sinh.
8.Phóng ra tất cả ánh sáng của Phật giác ngộ khắp tất cả thân chúng sinh mà sinh.
9.Nhập đại trí quán sát thân Tam-muội mà sinh.
10.Bồ-tát lúc sinh, làm chấn động tất cả cõi Phật, giải thoát tất cả chúng sinh, trừ diệt tất cả
đường ác, trấn áp tất cả các ma, vô lượng Bồ-tát đều đến nhóm họp.
Đây là mười loại sinh của Đại Bồ-tát, vì điều phục các chúng sinh mà thị hiện như vậy.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát do mười sự mà thị hiện mỉm cười, tâm thệ nguyện:
1.Đại Bồ-tát nghĩ: Tất cả thế gian chìm tại vũng bùn ái dục, trừ một mình ta ra không ai có thể cứu độ được. Nghĩ biết và tự nhủ như vậy rồi, Bồ-tát vui vẻ mỉm cười.
2.Lại nghĩ: Tất cả thế gian bị phiền não làm mù, chỉ có ta là người đầy đủ trí tuệ. Bồ-tát nghĩ biết và tự nhủ như vậy nên vui vẻ mỉm cười.
3.Lại nghĩ: Nay ta do thân giả danh này sẽ được Pháp thân vô thượng sung mãn ba đời của Đức Như Lai. Nghĩ biết và tự nhủ như vậy, Bồ-tát vui vẻ mỉm cười.
4.Bấy giờ, Bồ-tát dùng mắt vô chướng ngại quán sát tất cả Phạm thiên cho đến tất cả Đại tự tại thiên trong mười phương tự nghĩ: “Những chúng sinh này đều tự cho mình có đại trí lực”. Bồ-tát nghĩ biết và tự nhủ như vậy nên vui vẻ mỉm cười.
5.Bấy giờ, Bồ-tát quán sát các chúng sinh từ lâu gieo trồng căn lành, nay đều hư mất. Nghĩ biết và tự nhủ như vậy, Bồ-tát vui vẻ mỉm cười.

* Trang 283 *
device

6.Bồ-tát quán sát thấy thế gian gieo trồng hạt giống dù ít mà được quả rất nhiều. Nghĩ biết và tự  nhủ như vậy vui vẻ mỉm cười.
7.Bồ-tát quán sát thấy tất cả chúng sinh được Phật giáo hóa quyết định được lợi ích. Nghĩ biết và tự nhủ như vậy, Bồ-tát vui vẻ mỉm cười.
8.Bồ-tát quán sát thấy trong đời quá khứ chư Bồ-tát đồng hành nhiễm chấp nơi việc khác nên
chẳng được công đức rộng lớn của Phật pháp. Nghĩ biết và tự nhủ như vậy, Bồ-tát vui vẻ mỉm cười.
9.Bồ-tát quán sát thấy trong đời quá khứ, hàng nhân thiên cùng mình tập hội còn ở bậc phàm phu, không lìa bỏ được, cũng chẳng nhàm chán. Nghĩ biết và tự nhủ như vậy, Bồ-tát vui vẻ mỉm cười.
10.Bấy giờ, Bồ-tát được ánh sáng của tất cả Như Lai chiếu đến càng thêm hân hoan, nên vui vẻ mỉm cười.
Đại Bồ-tát vì điều phục chúng sinh nên thị hiện như vậy.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát có mười sự nên thị hiện đi bảy bước:
1.Vì hiện bày diệu lực của Bồ-tát mà thị hiện đi bảy bước.
2.Vì hiện bày bố thí bảy Thánh tài mà thị hiện đi bảy bước.
3.Vì thỏa nguyện của Địa thần mà thị hiện đi bảy bước.
4.Vì hiện bày tướng vượt ba cõi mà thị hiện đi bảy bước.
5.Vì hiện bày bước đi tối thắng của Bồ-tát hơn hẳn bước đi của Tượng vương, Ngưu vương, Sư tử vương mà thị hiện đi bảy bước.
6.Vì hiện bày tướng của địa Kim cang mà thị hiện đi bảy bước.
7.Vì hiện muốn ban cho chúng sinh sức dũng mãnh mà thị hiện đi bảy bước.
8.Vì hiện bày tu hành báu bảy giác phần mà thị hiện đi bảy bước.
9.Vì hiện bày pháp đã được chẳng do người khác dạy mà thị hiện đi bảy bước.
10.Vì hiện bày là bậc Tối thắng không gì sánh ở thế gian mà thị hiện đi bảy bước.
Đại Bồ-tát vì điều phục chúng sinh nên thị hiện đi bảy bước như vậy.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát do mười sự mà hiện thân đồng tử:

* Trang 284 *
device

1.Vì hiện thông đạt tất cả văn tự, toán số, đồ thư, ấn tỷ, những nghề nghiệp nơi thế gian, mà thị hiện thân đồng tử.
2.Vì hiện thông đạt tất cả nghề nghiệp về đi ngựa, xe cộ, cung tên, kiếm kích của thế gian, mà thị hiện thân đồng tử.
3.Vì hiện thông đạt tất cả những sự nghiệp văn bút, đàm luận, giải trí, vui chơi nơi thế gian, mà thị hiện thân đồng tử.
4.Vì hiện xa lìa những lỗi lầm của ba nghiệp thân, ngữ, ý, mà thị hiện thân đồng tử.
5.Vì hiện môn nhập định trụ Niết-bàn khắp cùng mười phương vô lượng thế giới, mà thị hiện thân đồng tử.
6.Vì hiện sức mạnh vượt qua tất cả tám bộ chúng Thiên, Long, Dạ-xoa, Đế Thích, Phạm vương, Hộ thế, Nhân phi nhân mà thị hiện thân đồng tử.
7.Vì hiện sắc tướng oai quang của Bồ-tát siêu quá tất cả Đế Thích, Phạm vương, Hộ thế, mà thị hiện thân đồng tử.
8.Vì làm cho những chúng sinh tham đắm nơi dục lạc, hoan hỷ mến thích pháp, mà thị hiện thân đồng tử.
9.Vì tôn trọng chánh pháp, siêng cúng dường Phật cùng khắp tất cả thế giới nơi mười phương, mà thị hiện thân đồng tử.
10.Vì hiện bày được Đức Phật gia bị, nhờ ánh sáng pháp mà thị hiện ở chỗ đồng tử.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát thị hiện thân đồng tử rồi, do mười sự mà thị hiện ở vương cung:
1.Vì làm cho những chúng sinh đồng tu hành từ đời trước được thiện căn tạo mọi thành tựu đầy đủ mà thị hiện ở vương cung.
2.Vì hiển thị sức thiện căn của Bồ-tát, mà thị hiện ở vương cung.
3.Vì những người, trời tham đắm ưa  thích, nên hiển hiện thứ ưa thích đại oai đức của Bồ-tát, mà thị hiện ở vương cung.
4.Vì thuận theo căn tánh của chúng sinh nơi đời năm trước mà thị hiện ở vương cung.
5.Vì hiện bày sức oai đức lớn của Bồ-tát có thể ở thâm cung nhập Tam-muội, mà thị hiện ở vương cung.
6.Vì làm cho chúng sinh đồng nguyện ở đời trước thỏa mãn

* Trang 285 *
device

 tâm ý, mà thị hiện ở vương cung.
7.Vì làm cho cha mẹ, thân bằng quyến thuộc mãn nguyện mà thị hiện ở vương cung.
8.Vì muốn dùng kỹ nhạc phát ra tiếng pháp diệu cúng dường tất cả chư Phật Như Lai, mà thị hiện ở vương cung.
9.Vì muốn ở tại trong cung trụ Tam-muội vi diệu, từ lúc mới thành Phật cho đến Niết-bàn đều hiển bày mà thị hiện ở vương cung.
10.Vì tùy thuận giữ gìn Phật pháp mà thị hiện ở vương cung.
Thân sau cùng của Bồ-tát thị hiện ở vương cung như vậy rồi, sau đó mới xuất gia.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát do mười sự mà thị hiện xuất gia:
1.Vì nhàm chán ở tại gia mà thị hiện xuất gia.
2.Vì chúng sinh tham đắm nơi tại gia mà thị hiện xuất gia.
3. Vì tùy thuận tin ưa đạo của Thánh nhân mà thị hiện xuất gia.
4.Vì tuyên dương tán thán công đức xuất gia mà thị hiện xuất gia.
5.Vì hiển bày lìa hẳn kiến chấp nhị biên mà thị hiện xuất gia.
6.Vì làm cho chúng sinh lìa dục lạc và ngã lạc mà thị hiện xuất gia.
7.Vì trước hiện bày tướng ra khỏi ba cõi mà thị hiện xuất gia.
8.Vì hiện tự tại chẳng hệ thuộc người khác mà thị hiện xuất gia.
9.Vì hiển bày sẽ được mười Lực, Vô úy của Đức Như Lai mà thị hiện xuất gia.
10.Vì thân sau cùng của Bồ-tát đúng pháp phải như vậy mà thị hiện xuất gia.
Đại Bồ-tát dùng pháp xuất gia này mà điều phục chúng sinh.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát vì mười sự mà thị hiện khổ hạnh:
1.Vì thành tựu cho những chúng sinh có trình độ hiểu biết kém, mà thị hiện khổ hạnh.
2.Vì cứu vớt các chúng sinh tà kiến, mà thị hiện khổ hạnh.
3.Vì những chúng sinh chẳng tin nghiệp báo làm cho họ thấy nghiệp báo mà thị hiện khổ hạnh.

* Trang 286 *
device

4.Vì tùy thuận pháp phải có của thế giới tạp nhiễm mà thị hiện khổ hạnh.
5.Vì hiện có thể chịu đựng khổ nhọc để siêng tu đạo pháp mà thị hiện khổ hạnh.
6.Vì làm cho chúng sinh thích cầu pháp mà thị hiện khổ hạnh.
7.Vì những chúng sinh say đắm dục lạc, ngã lạc mà thị hiện khổ hạnh.
8.Vì hiển bày Bồ-tát khởi hạnh thù thắng cho đến đời sau cùng còn chẳng bỏ siêng năng tinh tấn mà thị hiện khổ hạnh.
9.Vì làm cho chúng sinh thích pháp tịch tĩnh tăng trưởng thiện căn mà thị hiện khổ hạnh.
10.Vì chư Thiên và thế nhân căn tánh chưa tạo mọi thành tựu đầy đủ chờ thời gian để được thành tựu đầy đủ mà thị hiện khổ hạnh.
Đại Bồ-tát dùng phương tiện khổ hạnh này để điều phục chúng sinh.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát đi đến Bồ-đề đạo tràng có mười sự:
1.Lúc đến đạo tràng, chiếu sáng tất cả mười phương thế giới.
2.Lúc đến đạo tràng, làm chấn động tất cả mười phương thế giới.
3.Lúc đến đạo tràng, hiện thân khắp tất cả thế giới nơi mười phương.
4.Lúc đến đạo tràng, giác ngộ tất cả Bồ-tát và tất cả chúng sinh đồng hành ở đời trước.
5.Lúc đến đạo tràng, thị hiện tất cả sự trang nghiêm nơi đạo tràng.
6.Lúc đến đạo tràng, tùy tâm ưa thích của các chúng sinh, vì họ hiện thân đủ những oai nghi và tất cả sự trang nghiêm nơi cây Bồ-đề.
7.Lúc đến đạo tràng, thị hiện thấy tất cả Như Lai nơi mười phương.
8.Lúc đến đạo tràng, cất chân hạ chân thường nhập Tam-muội, niệm niệm thành Phật không có gián cách.
9.Lúc đến đạo tràng, tất cả Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Đế Thích, Phạm

* Trang 287 *
device

vương, Hộ thế Tứ Thiên vương, đều sắm dâng những vật cúng dường thượng diệu lên Đại Bồ-tát mà chẳng biết nhau.
10.Lúc đến đạo tràng, dùng trí vô ngại quán sát khắp tất cả chư Phật Như Lai, nơi tất cả thế giới tu hạnh Bồ-tát mà thành Đẳng chánh giác.
Đại Bồ-tát dùng mười sự đến đạo tràng này để giáo hóa chúng sinh.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát ngồi nơi đạo tràng có mười sự:
1.Lúc ngồi nơi đạo tràng, làm chấn động tất cả thế giới nơi mười phương.
2.Lúc ngồi nơi đạo tràng, bình đẳng chiếu sáng tất cả thế giới nơi mười phương.
3.Lúc ngồi nơi đạo tràng, trừ diệt tất cả khổ não ở các đường ác.
4.Lúc ngồi nơi đạo tràng, làm cho tất cả thế giới kim cang hợp thành.
5.Lúc ngồi nơi đạo tràng, hiện khắp tất cả tòa Sư tử của chư Phật Như Lai.
6.Lúc ngồi nơi đạo tràng, tâm không phân biệt như hư không.
7.Lúc ngồi nơi đạo tràng, tùy theo chỗ ứng hợp mà hiện oai nghi nơi thân.
8.Lúc ngồi nơi đạo tràng, tùy thuận an trụ Tam-muội Kim cang.
9.Lúc ngồi nơi đạo tràng, thọ nhận diệu xứ thanh tịnh do thần lực của tất cả Như Lai gia trì.
10.Lúc ngồi nơi đạo tràng, sức thiện căn của tự thân có thể gia bị cho tất cả chúng sinh.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng có mười sự kỳ diệu chưa từng có:
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng, tất cả Đức Như Lai trong thế giới khắp mười phương đều hiện ra trước đồng giơ tay phải khen ngợi: “Lành thay! Lành thay! Đấng Đạo sư vô thượng”. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ nhất.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng, tất cả Đức Như Lai thảy đều

* Trang 288 *
device

hộ niệm ban cho oai lực. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ hai.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng, chúng Bồ-tát đồng hành đời trước đều đến vây quanh, cung kính cúng dường những vật trang nghiêm. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ ba.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng, những loài vô tình như cỏ cây rừng lùm trong tất cả thế giới  đều cong thân thấp bóng nghiêng hướng về phía đạo tràng. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ tư.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng, nhập Tam-muội tên Quán sát pháp giới. Sức Tam-muội này có thể làm cho tất cả công hạnh của Bồ-tát đều được viên mãn. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ năm.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng, được Đà-la-ni tên là Tối thượng ly cấu diệu quang hải tạng, có thể lãnh thọ mây, mưa pháp lớn của tất cả chư Phật Như Lai. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ sáu.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng, dùng sức của oai đức hiện đồ cúng thượng diệu đến khắp tất cả thế giới cúng dường chư Phật. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ bảy.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng an trụ vào trí tối thắng, đều hiện biết rõ những căn ý hành của tất cả chúng sinh. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ tám.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng nhập Tam-muội tên là Thiện giác. Sức của Tam-muội này có thể làm cho thân Bồ-tát hiện đầy khắp tất cả thế giới tận cùng cõi hư không trong ba đời. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ chín.
Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng được đại trí Ly cấu quang minh vô ngại làm cho thân nghiệp của mình vào khắp ba đời. Đây là sự kỳ diệu chưa từng có thứ mười.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát lúc ngồi nơi đạo tràng vì quán sát mười nghĩa mà thị hiện hàng phục ma:
1.Vì chúng sinh đời uế trược thích chiến đấu, muốn hiển bày sức oai đức của Bồ-tát mà thị hiện hàng phục ma.
2.Vì trong hàng chư Thiên, thế nhân có những kẻ hoài nghi, muốn dứt trừ tâm nghi ngờ cho họ mà thị hiện hàng phục ma.

* Trang 289 *
device

3.Vì giáo hóa điều phục các ma quân mà thị hiện hàng phục ma.
4.Vì muốn cho hàng chư Thiên, thế nhân, những kẻ thích quân trận đều nhóm đến xem, để tâm họ được điều phục mà thị hiện hàng phục ma.
5.Vì hiển bày oai đức của Bồ-tát, trong đời không ai địch nổi mà thị hiện hàng phục ma.
6.Vì muốn phát khởi sức dũng mãnh của tất cả chúng sinh mà thị hiện hàng phục ma.
7.Vì thương xót chúng sinh đời mạt pháp mà thị hiện hàng phục ma.
8.Vì muốn hiển bày cho đến chốn đạo tràng mà vẫn còn có quân ma tới quấy nhiễu, từ đây về sau mới vượt cảnh giới ma mà thị hiện hàng phục ma.
9.Vì hiển bày nghiệp dụng của phiền não kém yếu, uy lực của căn lành đại Từ mạnh mẽ mà thị hiện hàng phục ma.
10.Vì muốn tùy thuận pháp hành của thế giới ác trược mà thị hiện hàng phục ma.
Chư Phật tử! Đại Bồ-tát có mười điều thành tựu lực Như Lai:
1.Vì vượt qua tất cả những nghiệp phiền não của tất cả chúng ma, nên thành lực Như Lai.
2.Vì đầy đủ tất cả hạnh Bồ-tát, vì hiện rõ diệu dụng nơi tất cả môn Tam-muội của Bồ-tát, nên thành lực Như Lai.
3.Vì đầy đủ tất cả Thiền định rộng lớn của Bồ-tát, nên thành lực Như Lai.
4.Vì viên mãn tất cả pháp trợ đạo bạch tịnh, nên thành lực Như Lai.
5.Vì được ánh sáng trí tuệ của tất cả pháp khéo tư duy phân biệt, nên thành lực Như Lai.
6.Vì thân hiện bày cùng khắp tất cả thế giới, nên thành lực Như Lai.
7.Vì ngôn ngữ âm thanh phát ra đều đồng với tâm của tất cả chúng sinh, nên thành lực Như Lai.
8.Vì có thể dùng thần lực gia trì tất cả, nên thành lực Như Lai.

* Trang 290 *
device

9.Vì cùng với nghiệp thân, ngữ, ý của chư Phật ba đời như nhau không khác, trong một niệm biết rõ những pháp nơi ba đời, nên thành lực Như Lai.
10.Vì được Tam-muội Thiện giác trí đủ mười Lực Như Lai, đó là thị trí lực xứ phi xứ, cho đến trí lực lậu tận, nên thành lực Như Lai.
Nếu chư Bồ-tát đủ mười Lực Như Lai này thì gọi là Như Lai Chánh Đẳng Giác.
Chư Phật tử! Đức Như Lai Chánh Đẳng Giác chuyển đại pháp luân có mười sự:
1.Làm thanh tịnh đầy đủ bốn Trí vô úy.
2.Xuất sinh bốn biện tài tùy thuận âm thanh.
3.Khéo có thể khai diễn tướng của bốn Chân đế.
4.Tùy thuận giải thoát vô ngại của chư Phật.
5.Có thể làm cho tâm của chúng sinh đều tin thanh tịnh.
6.Những lời nói ra đều không luống công, đều có thể nhổ trừ các thứ tên độc đau khổ cho tất cả chúng sinh.
7.Nguyện lực đại Bi gia trì.
8.Khi phát ra âm thanh đều khắp cùng tất cả nơi thế giới nơi mười phương.
9.Trong vô số kiếp chẳng ngớt thuyết pháp.
10.Theo những pháp đã nói đều có thể phát khởi những pháp căn, lực, giác, đạo, thiền định, giải thoát, Tam-muội.
Chư Phật Như Lai lúc chuyển đại pháp luân có vô lượng sự như vậy.
Chư Phật tử! Đức Như Lai Chánh Đẳng Giác lúc chuyển đại pháp luân, do mười sự nên ở nơi tâm chúng sinh gieo pháp bạch tịnh không hề luống công:
1.Nguyện lực từ quá khứ.
2.Thâu giữ đại Bi.
3.Chẳng bỏ chúng sinh.
4.Trí tuệ tự tại tùy sở thích của họ mà thuyết pháp.
5.Tất đúng thời cơ chưa từng lỗi thời.
6.Tùy theo nhu cầu của họ không vọng thuyết.
7.Biết trí ba đời khéo thấu rõ.

* Trang 291 *
device

8.Thân Phật tối thắng không ai sánh kịp.
9.Ngôn từ tự tại không ai có thể lường được.
10.Trí tuệ tự tại tùy chỗ phát ngôn thảy đều được khai ngộ.
Chư Phật tử! Đức Như Lai Đẳng Chánh Giác đã thật hành Phật sự xong, vì quán sát mười nghĩa nên thị hiện nhập Niết-bàn.
1.Chỉ bày tất cả hành thật là vô thường.
2.Chỉ bày tất cả pháp hữu vi chẳng phải là pháp an ổn.
3.Chỉ bày đại Niết-bàn là chốn an ổn không có sợ hãi.
4.Hàng thiên, nhân tham đắm sắc thân, nên vì họ mà thị hiện sắc thân là pháp vô thường.
5.Khiến họ phát nguyện trụ nơi Pháp thân thanh tịnh.
6.Chỉ bày sức vô thường chẳng thể chuyển được.
7.Chỉ bày tất cả pháp hữu vi chẳng tự tại, chẳng trụ theo tâm.
8.Chỉ bày tất cả ba cõi đều như huyễn hóa chẳng bền chắc.
9.Chỉ bày tánh Niết-bàn rốt ráo bền chắc chẳng thể hư hoại.
10.Chỉ bày tất cả pháp không sinh không khởi mà có tướng tụ họp và tán hoại.
Chư Phật tử! Như Lai Thế Tôn thật hành Phật sự rồi, bản nguyện đã mãn, chuyển pháp luân đã xong, người đáng được hóa độ đều đã hóa độ, có chư Bồ-tát đáng thọ tôn hiệu, sự thọ ký đã thành, theo pháp phải như vậy nên nhập đại Niết-bàn bất biến.
Đây là Đức Như Lai Đẳng Chánh Giác vì quán sát mười nghĩa nên thị hiện nhập Niết-bàn.
Chư Phật tử! Pháp môn này gọi là Hạnh thanh tịnh rộng lớn của Bồ-tát. Vô lượng chư Phật đồng tuyên thuyết như vậy. Có thể làm cho người trí tỏ thấu vô lượng nghĩa, đều rất hoan hỷ. Làm cho tất cả đại nguyện đại hạnh của Bồ-tát đều được tiếp nối.
Chư Phật tử! Nếu có chúng sinh được nghe pháp này, nghe xong tin hiểu, hiểu rồi tu hành, thì quyết định mau đạt được quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.
Vì sao? Vì người này đúng như lời mà tu hành.
Chư Phật tử! Nếu Bồ-tát chẳng thật hành đúng như lời, phải biết người này tức đã lìa hẳn Phật Bồ-đề, do đó nên Bồ-tát phải thật hành đúng như lời.

* Trang 292 *
device

Chư Phật tử! Ý nghĩa tốt đẹp quyết định về công đức hành xử của tất cả Bồ-tát này, vào khắp tất cả pháp, sinh khắp tất cả trí, vượt các thế gian, lìa đạo Nhị thừa, chẳng đồng chung với tất cả chúng sinh, đều có thể soi rõ tất cả pháp môn, thêm lớn thiện căn xuất thế gian của chúng sinh, là phẩm pháp môn lìa thế gian, phải tôn trọng, phải tin thọ, phải tụng trì, phải tư duy, phải mong  ước, phải tu hành. Nếu được như vậy, nên biết người này mau đạt được quả vị Vô thượng
Chánh đẳng Chánh giác.
Lúc Bồ-tát Phổ Hiền giảng nói phẩm này, vì thần lực của Phật và vì pháp tất nhiên của pháp môn này nên vô lượng, vô biên vô số thế giới nơi mười phương đều chấn động mạnh, ánh sáng lớn chiếu khắp.
Bấy giờ, chư Phật nơi mười phương đều hiện ra trước Bồ-tát Phổ Hiền, đồng thanh khen ngợi:
–Lành thay! Lành thay! Chỉ có Phật tử mới có thể diễn thuyết về phẩm Pháp môn Xuất thế gian vào khắp tất cả Phật pháp, có ý nghĩa tốt đẹp quyết định về công đức hành xử của tất cả Đại Bồ-tát này.
Phật tử đã khéo học pháp này, khéo giảng nói pháp này!
Phật tử hãy dùng oai lực hộ trì pháp này!
Chư Phật chúng tôi thảy đều tùy hỷ.
Như chư Phật chúng ta tùy hỷ, tất cả chư Phật cũng đều tùy hỷ như vậy.
Phật tử! Chư Phật chúng ta đều cùng đồng tâm hộ trì kinh này, làm cho các chúng Bồ-tát, những người chưa từng nghe ở hiện tại vị lai đều sẽ được nghe.
Bấy giờ, Đại Bồ-tát Phổ Hiền theo thần lực của Phật, quán sát tất cả đại chúng nơi mười phương, khắp cùng pháp giới, rồi nói kệ rằng:
Trong vô lượng kiếp tu khổ hạnh
Từ vô lượng Phật chánh pháp sinh.
Khiến vô lượng chúng trụ Bồ-đề
Hạnh vô đẳng kia, nghe tôi nói.
Cúng vô lượng Phật mà xả chấp

* Trang 293 *
device

Rộng độ chúng sinh chẳng nghĩ tưởng
Cầu công đức Phật tâm không nương
Hạnh thắng diệu kia, nay tôi nói.
Lìa ma ba cõi nghiệp phiền não
Đủ công Thánh giả hạnh tối thắng
Diệt những mê lầm, tâm tịch tĩnh
Nay tôi nói đạo hành hóa ấy.
Lìa hẳn thế gian những huyễn dối
Những thứ biến hóa dạy chúng sinh
Tâm sinh trụ diệt hiện các sự
Nói năng lực họ cho chúng mừng.
Thấy các chúng sinh: Sinh, già, chết
Phiền não lo khổ luôn bức bách
Muốn họ giải thoát, dạy phát tâm
Hạnh công đức kia phải nghe thọ.
Thí, Giới, Nhẫn, Tấn, Thiền, Trí tuệ
Phương tiện cùng Từ, Bi, Hỷ, Xả
Trăm ngàn muôn kiếp thường tu hành
Quý vị nên nghe công đức đó.
Ngàn muôn ức kiếp cầu Bồ-đề
Bao nhiêu thân mạng đều không tiếc
Nguyện lợi chúng sinh chẳng vì mình
Hạnh Từ bi kia nay tôi nói.
Vô lượng ức kiếp nói công đức
Như một giọt nước trong biển cả
Công đức vô tỷ chẳng thể dụ
Do oai lực Phật nay lược nói.
Tâm kia chẳng cao thấp
Cầu đạo không mệt mỏi
Khiến khắp các chúng sinh
Ở lành thêm pháp sạch.
Trí tuệ lợi ích khắp
Như cây, như sông suối
Cũng như nơi đại địa

* Trang 294 *
device

Chỗ nương cho tất cả.
Bồ-tát như hoa sen
Gốc lành, công an ổn,
Trí tuệ là hương nhụy
Giới phẩm là sạch thơm.
Phật phóng ánh sáng pháp
Cho hoa được xòe nở
Chẳng dính nước hữu vi
Ai thấy cũng hoan hỷ.
Cây pháp diệu Bồ-tát
Sinh trên đất trực tâm
Giống tin, gốc từ bi
Trí tuệ dùng làm thân,
Phương tiện làm cành nhánh
Năm độ làm tàn rậm!
Lá định, hoa thần thông
Trí nhất thiết làm trái,
Lực tối thượng là chim
Bóng mát che ba cõi.
Sư tử vương Bồ-tát
Pháp bạch tịnh làm thân
Bốn Đế làm bốn chân
Chánh niệm dùng làm cổ
Mắt Từ, đầu trí tuệ.
Đỉnh quấn lụa giải thoát
Trong hang thắng nghĩa không
Gầm pháp, chúng ma sợ.
Bồ-tát là thương chủ
Thấy khắp các chúng sinh
Ở đồng hoang sinh tử
Xứ hiểm ác phiền não
Bị Ma-dặc bắt giữ
Mê mù mất chánh đạo,
Chỉ cho đường chánh trực

* Trang 295 *
device

Khiến vào thành vô úy.
Bồ-tát thấy chúng sinh
Bệnh phiền não ba độc
Chịu các thứ khổ não.
Lâu dài bị đốt nấu,
Vì họ, phát đại Bi
Rộng nói môn đối trị
Có tám mươi bốn ngàn
Diệt trừ những khổ hoạn.
Bồ-tát làm Pháp vương
Chánh đạo dạy chúng sinh
Bảo xa ác, tu thiện
Chuyên cầu công đức Phật,
Ở chỗ chư Như Lai
Phật Quán đỉnh thọ ký
Rộng ban của cải Thánh
Châu báu Bồ-đề phần
Bồ-tát chuyển pháp luân
Như chư Phật đã chuyển
Giới trục, định gọng xe
Trí trang nghiêm, gươm tuệ
Đã phá giặc phiền não
Cũng dẹp những ma oán,
Tất cả các ngoại đạo.
Vừa thấy liền tan rã.
Biển trí của Bồ-tát
Sâu rộng không ngằn mé
Nước chánh pháp đầy tràn
Báu giác phần sung mãn,
Đại tâm không bờ bến
Nước triều trí Nhất thiết
Chúng sinh chẳng thể lường
Nói mãi không hết được.
Núi Tu-di Bồ-tát

* Trang 296 *
device

Vượt hơn cả thế gian
Đỉnh thần thông Tam-muội
Đại tâm an bất động.
Nếu có ai gần gũi
Đồng một màu trí tuệ
Hơn hẳn các cảnh giới
Tất cả đều xem thấy.
Bồ-tát như Kim cang
Chí cầu trí Nhất thiết
Tín tâm cùng khổ hạnh
Kiên cố chẳng động được.
Tâm Bồ-tát không sợ
Lợi ích mọi chúng sinh
Chúng ma và phiền não
Tất cả đều trừ diệt.
Bồ-tát đại Từ bi
Ví như mây dầy kín
Ba minh phát ánh sáng
Thần túc tiếng sấm rền
Khắp dùng bốn Biện tài
Mưa nước tám công đức
Thấm ướt tất cả chốn
Khiến hết nóng phiền não.
Thành chánh pháp Bồ-tát
Bát-nhã dùng làm vách
Hổ thẹn làm hào sâu
Trí tuệ làm khí giới
Mở rộng cửa giải thoát                                                                                           
 Chánh niệm hằng phòng giữ
Đường bằng thẳng Bốn đế
Gồm khí giới sáu thông,
Lại dựng cờ đại pháp
Bao quanh khắp dưới thành
Những quân ma ba cõi

* Trang 297 *
device

Tất cả không vào được
Kim Điểu Vương Bồ-tát
Chân cứng bằng như ý
Cánh mạnh khỏe phương tiện
Đôi mắt sáng Từ bi
Đậu cây trí Nhất thiết
Xem biển cả ba cõi
Chụp bắt rồng nhân, thiên
Để trên bờ Niết-bàn.
Mặt trời pháp Bồ-tát
Xuất hiện ở thế gian
Vầng nhật tròn giới phẩm
Thần túc: Xoay đi mau
Ánh sáng trí chiếu sáng
Lớn cây thuốc căn, lực
Diệt trừ tối phiền não
Tiêu cạn biển ái dục.
Ánh sáng trăng Bồ-tát
Pháp giới làm vầng trăng
Chuyển trên trời rỗng lặng
Thế gian đều xem thấy.
Trong ba cõi thức tâm
Tùy thời có tăng giảm
Trong tinh tú Nhị thừa
Tất cả không sánh kịp.
Bồ-tát: Đại Pháp vương
Công đức trang nghiêm thân
Tướng tốt đều đầy đủ
Người, trời đều chiêm ngưỡng
Phương tiện: Mắt thanh tịnh
Trí tuệ: Chày kim cang
Nơi pháp được tự tại
Đem đạo độ muôn loài.
Đại Phạm Vương Bồ-tát

* Trang 298 *
device

Tự tại siêu ba cõi
Nghiệp hoặc thảy đều dứt
Từ, xả đều đủ cả,
Xứ xứ thị hiện thân
Khai ngộ dùng pháp âm
Ở trong ba cõi kia
Nhổ những gốc tà kiến.
Tự Tại Thiên Bồ-tát
Vượt quá cõi sinh tử
Cảnh giới thường thanh tịnh
Trí tuệ không thoái chuyển,
Tuyệt những đạo hạ thừa
Thọ những pháp Quán đỉnh
Đủ công đức trí tuệ
Tiếng tăm ai cũng nghe.
Tâm trí tuệ Bồ-tát
Thanh tịnh như hư không
Không tánh, không chỗ nương
Tất cả không thủ đắc,
Có sức đại tự tại
Thành tựu việc thế gian
Tự đủ hạnh thanh tịnh
Khiến chúng sinh cũng vậy.
Đất phương tiện Bồ-tát
Lợi ích các chúng sinh,
Nước Từ bi Bồ-tát
Rửa sạch những phiền não
Lửa trí tuệ Bồ-tát
Đốt cháy củi hoặc tập.
Gió không dừng Bồ-tát
Du hành suốt ba cõi.
Những châu báu Bồ-tát
Hay giúp nạn nghèo cùng.
Báu Kim cang Bồ-tát

* Trang 299 *
device

Xô dẹp kiến điên đảo.
Bồ-tát như anh lạc
Trang nghiêm thân ba cõi.
Bồ-tát như ma-ni
Tăng trưởng tất cả hạnh.
Bồ-tát: Đức như hoa
Thường phát Bồ-đề phần.
Bồ-tát như tràng hoa.
Hằng trùm đầu chúng sinh.
Hương tịnh giới Bồ-tát
Bền giữ không hủy phạm.
Trí hương xoa Bồ-tát
Xông khắp cả ba cõi.
Sức Bồ-tát như màn
Hay ngăn bụi phiền não.
Trí Bồ-tát như cờ
Hay dẹp giặc ngã mạn.
Diệu hạnh làm gấm thêu
Trang nghiêm nơi trí tuệ
Hổ thẹn làm y phục
Che khắp các chúng sinh.
Xe vô ngại Bồ-tát
Ngồi vào ra ba cõi.
Voi đại lực Bồ-tát
Tâm tánh khéo điều phục.
Ngựa thần túc Bồ-tát
Bay chạy vượt các cõi.
Rồng Bồ-tát thuyết pháp
Mưa khắp tâm chúng sinh.
Hoa Ưu-đàm Bồ-tát
Thế gian khó gặp gỡ
Bồ-tát: Tướng khỏe mạnh
Chúng ma đều hàng phục,
Bồ-tát chuyển pháp luân

* Trang 300 *
device

Như chư Phật đã chuyển.
Đèn Bồ-tát xua tối
Chúng sinh thấy Chánh đạo.
Sông công đức Bồ-tát
Hằng thuận dòng Chánh đạo.
Cầu tinh tấn Bồ-tát
Rộng độ khắp các loài.
Đại trí cùng hoằng thệ
Đồng làm thuyền bền chắc
Tiếp dẫn các chúng sinh
Đặt ở bờ Bồ-đề.
Vườn diệu dụng Bồ-tát
Chúng sinh vui chân thật.
Hoa giải thoát Bồ-tát
Trang nghiêm cung điện trí.
Bồ-tát như thuốc hay
Diệt trừ bệnh phiền não.
Bồ-tát như núi Tuyết
Xuất sinh thuốc trí tuệ.
Bồ-tát đồng với Phật
Giác ngộ các chúng sinh,
Tâm Phật đâu có khác
Chánh giác giác thế gian.
Như chỗ đến của Phật
Bồ-tát đến như vậy.
Cũng như trí Nhất thiết
Dùng trí nhập phổ môn.
Bồ-tát khéo dẫn dắt
Tất cả nơi muôn loài.
Bồ-tát tự nhiên giác
Cảnh giới trí Nhất thiết.
Bồ-tát vô lượng lực
Thế gian chẳng hoại được.
Trí vô úy Bồ-tát

* Trang 301 *
device

Biết chúng sinh và pháp
Tất cả các thế gian
Sắc tướng đều sai khác.
Âm thanh và danh tự
Đều hay phân biệt biết.
Dù rời nơi danh sắc
Mà hiện các thứ tướng
Tất cả các chúng sinh
Chẳng lường được đạo đó.
Những công đức như vậy
Bồ-tát đều thành tựu.
Biết tánh đều vô tánh
Hữu, vô, không chấp trước.
Trí Nhất thiết như vậy
Không tận không chốn nương
Nay tôi sẽ diễn nói
Khiến chúng sinh hoan hỷ.
Dù biết tướng các pháp
Như huyễn đều không tịch
Mà dùng tâm Từ bi
Sức oai thần của Phật
Hiện thần thông biến hóa
Vô biên vô lượng sự,
Những công đức như vậy
Chư vị phải nghe thọ.
Một thân hay thị hiện
Vô lượng thân sai biệt,
Không tâm không cảnh giới
Khắp ứng tất cả chúng.
Trong một âm diễn đủ
Tất cả các ngôn âm
Ngôn ngữ của chúng sinh
Tùy loại đều nói được.
Lìa hẳn thân phiền não

* Trang 302 *
device

Mà hiện thân tự tại
Biết pháp không ngôn thuyết
Mà diễn thuyết các pháp.
Tâm vốn thường tịch diệt
Thanh tịnh như hư không
Trang nghiêm khắp các cõi
Thị hiện tất cả chúng,
Nơi thân không chấp trước
Mà có thể hiện thân,
Trong tất cả thế gian
Tùy nghi mà thọ sinh,
Dù sinh tất cả xứ
Cũng chẳng trụ thọ sinh.
Biết thân như hư không
Nhiều loại tùy tâm hiện,
Bồ-tát thân vô biên
Hiện khắp tất cả xứ,
Thường cung kính cúng dường
Tối Thắng Lưỡng Túc Tôn.
Hương hoa những kỹ nhạc
Cờ phướn và lọng báu
Luôn dùng tâm sạch sâu
Cúng dường lên chư Phật.
Chẳng rời hội Phật nào
Ở khắp chỗ chư Phật,
Tại trong đại chúng kia
Thưa hỏi, nghe thọ pháp,
Nghe pháp nhập Tam-muội
Mỗi mỗi vô lượng môn,
Khởi định cũng như vậy
Thị hiện không cùng tận.
Trí tuệ phương tiện khéo
Biết đời đều như huyễn
Mà hay hiện thế gian

* Trang 303 *
device

 

Vô biên những pháp huyễn.

Thị hiện nhiều loại sắc

Cũng hiện tâm và lời

Vào trong lưới các tưởng

Mà luôn không chấp trước.

Hoặc hiện mới phát tâm

Lợi ích cho thế gian,

Hoặc hiện tu hành lâu

Rộng lớn vô ngằn mé,

Thí, Giới, Nhẫn, Tinh tấn

Thiền định và Trí tuệ

Bốn Phạm cùng bốn

Nhiếp Tất cả pháp Tối thắng.

Hoặc hiện hạnh thành mãn

Đắc nhẫn không phân biệt,

Hoặc hiện còn một đời

Chư Phật quán đỉnh cho,

Hoặc hiện tướng Thanh văn

Hoặc lại hiện Duyên giác

Xứ xứ nhập Niết-bàn

Chẳng bỏ hạnh Bồ-đề.

Hoặc hiện làm Đế

Thích Hoặc hiện làm Phạm vương

Hoặc hiện nữ vây quanh

Hoặc hiện ngồi yên lặng.

Hoặc hiện làm  Tỳ-kheo

Tịch tĩnh điều tâm mình.

Hoặc hiện Tự Tại Vương

Hơn lý pháp thế gian,

Hoặc hiện nữ xảo thuật,

Hoặc hiện tu khổ hạnh,

Hoặc hiện thọ năm dục,

Hoặc hiện nhập thiền định,

Hoặc hiện trẻ sơ sinh

* Trang 304 *
device

Hoặc trẻ, hoặc già chết,
Nếu ai muốn nghĩ bàn
Tâm nghi phát cuồng loạn.
Hoặc hiện ở Thiên cung
Hoặc hiện mới giáng thần
Hoặc nhập hoặc trụ thai
Thành Phật chuyển pháp luân,
Hoặc sinh hoặc Niết-bàn
Hoặc hiện nhập học đường,
Hoặc tại nơi thể nữ
Hoặc lìa tục tu thiền,
Hoặc ngồi cội Bồ-đề
Tự nhiên thành Chánh giác,
Hoặc hiện chuyển pháp luân
Hoặc hiện mới cầu đạo,
Hoặc hiện làm thân Phật
Ngồi yên vô lượng cõi,
Hoặc tu đạo bất thoái
Tích tập hạnh Bồ-đề,
Thâm nhập vô số kiếp
Đều đến bờ giải thoát.
Vô lượng kiếp một niệm
Một niệm vô lượng kiếp,
Tất cả kiếp phi kiếp
Vì đời, thị hiện kiếp,
Không đến, không tích tập.
Thành tựu việc những kiếp
Ở trong một vi trần
Thấy khắp tất cả Phật,
Tất cả xứ mười phương
Không xứ nào chẳng có
Cõi nước, chúng sinh, pháp
Thứ lớp thảy đều thấy.
Trải vô lượng kiếp số

* Trang 305 *
device

Rốt ráo bất khả tận.
Bồ-tát biết chúng sinh
Rộng lớn không ngằn mé,
Một thân chúng sinh kia
Vô lượng nhân duyên sinh.
Như biết một vô lượng
Tất cả đều cũng vậy.
Theo điều mình thông đạt
Dạy những người chưa học
Đều biết căn chúng sinh
Thượng trung hạ chẳng đồng,
Cũng biết căn chuyển dời
Nên độ, chẳng nên độ.
Một căn tất cả căn
Lần theo sức nhân duyên,
Vi tế đều sai khác
Thứ lớp không lẫn lộn.
Lại biết ý muốn kia
Tất cả tập phiền não
Cũng biết khứ, lai, kim
Bao nhiêu những tâm hành.
Thấu rõ tất cả hạnh
Không đến cũng không đi,
Đã biết hạnh kia rồi
Vì nói pháp vô thượng.
Hạnh tạp nhiễm, thanh tịnh
Tất cả đều biết rõ,
Một niệm được Bồ-đề
Thành tựu trí Nhất thiết.
Trụ tâm tuệ rốt ráo
Chẳng nghĩ bàn của Phật.
Một niệm đều biết được
Tất cả hành chúng sinh
Trí thần thông Bồ-tát

* Trang 306 *
device

Công lực đã tự tại,
Có thể trong một niệm
Đi đến vô biên cõi.
Đi mau chóng như vậy
Cùng tột vô số kiếp
Không xứ nào chẳng khắp
Chẳng động đầu mảy lông.
Ví như nhà huyễn thuật
Hóa hiện những hình sắc,
Tìm trong hình huyễn đó
Không sắc, không phi sắc.
Bồ-tát cũng như vậy
Dùng trí huyễn phương tiện
Mọi thứ đều thị hiện
Đầy khắp nơi thế gian.
Như mặt trời, mặt trăng
Chiếu sáng tại hư không
Bóng hiện ở trong nước
Chẳng bị nước làm tạp.
Pháp luân của Bồ-tát
Phải biết cũng như vậy
Hiện trong tâm thế gian
Chẳng bị thế gian tạp.
Như người ngủ nằm mộng.
Tạo tác nhiều công việc
Dù trải ức ngàn năm
Nhưng một đêm chưa hết.
Bồ-tát trụ pháp tánh
Thị hiện tất cả sự
Vô lượng kiếp xa xăm
Một niệm trí vô tận.
Ví như trong hang núi
Và cùng trong cung điện
Đủ các thứ tiếng vang

* Trang 307 *
device

Mà thật không phân biệt
Bồ-tát trú pháp tánh
Hay dùng trí tự tại
Rộng phát âm tùy loại
Cũng vẫn không phân biệt.
Như thấy có bóng nước
Tưởng cho đó là  nước
Chạy theo chẳng được uống
Càng lúc càng thêm khát.
Tâm phiền não chúng sinh
Nên biết cũng như vậy
Bồ-tát khởi Từ bi
Cứu cho họ xuất ly.
Quán sắc như bọt nước,
Thọ như bong bóng nước,
Tưởng giống như bóng nước,
Những hành như cây chuối,
Tâm thức thường như huyễn,
Thị hiện đủ mọi sự.
Biết năm uẩn như vậy
Người trí không chấp trước,
Các xứ đều vắng lặng
Như cơ quan động chuyển,
Tánh các giới lìa hẳn
Vọng hiện ở thế gian
Bồ-tát trụ chân thật
Tịch diệt bậc nhất nghĩa
Rộng tuyên nêu các pháp
Mà tâm không chỗ nương.
Không đến cũng không đi
Cũng lại không có trụ,
Phiền não, nghiệp nhân, khổ.
Ba thứ hằng lưu chuyển.
Duyên khởi chẳng có không

* Trang 308 *
device

 

Chẳng thật cũng chẳng hư

Như vậy vào trung đạo

Thuyết pháp không chấp trước.

Có thể trong một đêm

Tâm hiện khắp ba đời

Cõi Dục, Sắc, Vô sắc

Tất cả mọi sự vật,

Tùy thuận ba luật nghi

Diễn thuyết ba giải thoát

Kiến lập đạo ba thừa

Thành tựu trí Nhất thiết.

 Thấu rõ đúng, chẳng đúng

Các nghiệp và các căn

Giới, giải, cũng thiền định

Đến tất cả nơi chốn.

Mắt trời nhớ đời trước

Diệt trừ tất cả hoặc

Biết mười Lực của Phật

Mà chưa thành tựu được.

Thấu rõ pháp rỗng lặng

Mà thường cầu pháp diệu

Chẳng cùng phiền não hợp

Cũng chẳng dứt hết lậu.

Rộng biết đạo xuất ly

Mà dùng độ chúng sinh

Nơi đây được vô úy

Chẳng bỏ tu các hạnh.

Không lầm không trái đạo

Cũng chẳng mất chánh niệm

Tinh tấn, dục, Tam-muội

Quán tuệ không tổn giảm.

Ba tụ đều thanh tịnh

Ba đời đều thông sáng

Đại Từ bi chúng sinh

* Trang 309 *
device

 

Tất cả không chướng ngại.

 

Do nhập pháp môn này

 

Được thành hạnh như vậy

 

Tôi nói một phần ít

 

Nghĩa công đức trang nghiêm

 

Tột cùng vô số kiếp

 

Nói mãi cũng không hết

 

Nay tôi nói phần nhỏ

 

Như hạt bụi trên đất.

 

Nương trụ ở trí Phật

 

Phát tưởng là kỳ diệu

 

Tu hành hạnh tối thắng

 

Đầy đủ đại Từ bi

 

Tinh cần tự an ổn

 

Giáo hóa các hàm thức.

 

An trụ trong tịnh giới

 

Đủ những hạnh thọ ký

 

Hay nhập công đức

 

Phật Hạnh chúng sinh và cõi

 

Kiếp, đời đều cũng biết

 

Không có tưởng mỏi nhàm.

 

Sai biệt trí Tổng trì

 

Thông đạt nghĩa chân thật

 

Tư duy nói không gì sánh

 

Tịch tĩnh Đẳng chánh giác

 

Phát tâm của Phổ hiền

 

Tu hạnh nguyện Phổ hiền

 

Sức từ bi nhân duyên

 

Đến đạo ý thanh tịnh.

 

Tu hành Ba-la-mật

 

Rốt ráo trí tùy giác

 

Sức chứng trí tự tại

 

Thành Vô thượng Bồ-đề.

 

Thành tựu trí bình đẳng

 

* Trang 310 *
device

Diễn nói pháp tối thắng
Hay trì đủ diệu biện
Đến được bậc Pháp vương.
Xa lìa các chấp trước
Diễn thuyết tâm bình đẳng
Xuất sinh ra trí tuệ
Biến hóa được Bồ-đề.
Trụ trì tất cả kiếp
Người trí rất hoan hỷ.
Thâm nhập và nương ựa
Không sợ không nghi hoặc.
Rõ thấu chẳng nghĩ bàn
Sâu xa, khéo phân biệt
Khéo vào các Tam-muội
Thấy khắp cảnh giới trí.
Rốt ráo những giải thoát
Diệu dụng thần thông, minh.
Đều lìa hẳn ràng buộc
Viên lâm tha hồ dạo.
Bạch pháp làm cung điện
Chư hạnh đáng ưa thích
Hiện vô lượng trang nghiêm
Tại đời tâm không động.
Tâm sâu khéo quán sát
Biện tài khai hay diễn
Ấn Bồ-đề thanh tịnh
Ánh sáng trí chiếu khắp.
Chỗ trụ không gì sánh
 Tâm đó chẳng thấp kém
Lập chí như núi to
Gieo đức dường biển sâu.
Như pháp báu an trụ
Mặc giáp, tâm thệ nguyện
Phát khởi những đại sự

* Trang 311 *
device

Rốt ráo không thể hoại.
Được thọ ký Bồ-đề
An trụ tâm rộng lớn
Bí tạng vô cùng tận
Giác ngộ tất cả pháp.
Thế trí đều tự tại
Diệu dụng không chướng ngại
Chúng sinh tất cả cõi
Và cùng các loại pháp.
Thân nguyện cùng cảnh giới
Trí tuệ và thần thông
Thị hiện ở thế gian
Vô lượng trăm ngàn ức.
Diệu dụng và cảnh giới
Tự tại không chướng ngại
Lực, Vô úy, Bất cộng,
Tất cả nghiệp trang nghiêm.
Những thân và nghiệp thân
Ngữ và tu nghiệp ngữ
Vì để được giữ gìn
Thành xong mười sự việc.
Bồ-tát mới phát tâm
Tâm cùng khắp mọi nơi
Các căn không tán động
Chứng được căn tối thắng
Tâm sâu, tâm thắng tiến
Xa lìa tâm dối nịnh
Quyết định hiểu các pháp
Vào khắp cõi thế gian.
Bỏ phiền não tập kia
Lấy đạo tối thắng này
Khéo tu cho viên mãn
Đạt thành trí Nhất thiết.
Tiến tu nhập chánh vị

* Trang 312 *
device

Quyết định chứng tịch diệt
Xuất sinh đạo Phật pháp
Thành tựu hiệu công đức.
Đạo và vô lượng đạo
Cho đến đạo trang nghiêm
Thứ lớp khéo an trụ
Thảy đều không chấp trước
Tay, chân và phúc tạng
Kim cang dùng làm tâm
Mặc áo giáp Từ bi
Đầy đủ những khí giới.
Đầu sáng suốt, mắt tỏ
Hạnh Bồ-đề làm tai
Giới thanh tịnh làm mũi
Diệt ám không chướng ngại.
Biện tài dùng làm lưỡi
Thân đến khắp mọi nơi
Trí tối thắng làm tâm
Đi đứng tu các hạnh.
Đạo tràng: Tòa Sư tử
Nằm, ở, chỗ rỗng lặng
Chỗ hành và quán sát
Chiếu khắp cảnh Như Lai
Quán khắp hành chúng sinh
Hăng hái tuyên diệu pháp
Rời tham, hành bố thí
Bỏ mạn, giữ tịnh giới
Chẳng sân, thường nhẫn nhục
Chẳng lười, hằng tinh tấn.
Thiền định được tự tại
Trí tuệ không nẻo hành
Từ bi độ không mỏi
Vui pháp, bỏ phiền não.
Ở trong các cảnh giới

* Trang 313 *
device

Biết nghĩa cũng biết pháp
Phước đức đều thành mãn
Trí tuệ như gươm bén.
Chiếu khắp thích đa văn
Hiểu rõ hướng đến pháp
Biết ma và đạo ma
Thệ nguyện đều lìa bỏ.
Thấy Phật cùng nghiệp Phật
Phát tâm đều thâu lấy
Lìa nạn, tu trí tuệ
Chẳng bị ma thâu giữ
Mà được Phật thâu giữ.
Cũng được pháp thâu giữ.
Hiện ở cung Đâu-suất
Và hiện ẩn Thiên cung
Thị hiện ở thai mẹ
Cũng hiện cõi vi tế
Hiện sinh và mỉm cười
Cũng hiện đi bảy bước,
Hiện học những kỹ thuật
Cũng hiện ở thâm cung
Xuất gia tu khổ hạnh
Đi đến nơi đạo tràng
Ngồi ngay phóng ánh sáng
Giác ngộ các chúng sinh.
Hàng phục ma thành Chánh giác
Chuyển pháp luân vô thượng
Thị hiện đều đã trọn
Hiện nhập đại Niết-bàn.
Những hạnh Bồ-tát kia
Vô lượng kiếp tu tập
Rộng lớn không bến bờ
Nay tôi nói phần ít.
Dù khiến vô lượng chúng

* Trang 314 *
device

An trụ công đức Phật

Đối chúng sinh và pháp

Rốt ráo không chấp lấy.

Đầy đủ hạnh như vậy

Diệu dụng những thần thông

Đầu lông để các cõi

Trải qua ức ngàn kiếp.

Tay cầm vô lượng cõi

Đi khắp thân không mỏi

Đem về để chỗ cũ

Chúng sinh chẳng hay biết.

Bồ-tát dùng tất cả

Các cõi nước trang nghiêm

Để ở một lỗ chân lông

Đều thấy rõ thật cảnh.

Lại dùng một lỗ chân lông

Nạp khắp tất cả biển

Biển lớn không tăng giảm

Chúng sinh chẳng nhiễu hại.

Vô lượng núi Thiết vi

Tay bóp nát thành bụi

Một bụi rơi một cõi

Hết số vi trần này.

Đem những cõi trần ấy

Lại nghiền nát thành bụi

Bụi này, biết được số

Khó lường trí Bồ-tát.

Ở trong một lỗ chân lông

Phóng vô lượng ánh sáng,

Sáng nhật nguyệt tinh tú

Sáng ma-ni, sáng lửa,

Cho đến sáng chư Thiên

Tất cả đều lu mờ.

Diệt những khổ cõi ác

* Trang 315 *
device

Vì nói pháp vô thượng
Tất cả các thế gian
Nhiều thứ tiếng sai biệt,
Bồ-tát một âm thanh
Hay diễn nói tất cả,
Quyết định phân biệt nói
Tất cả những Phật pháp
Khiến khắp nơi các loài
Nghe pháp rất hoan hỷ.
Quá khứ tất cả kiếp
An trí trong hiện tại
Và đến cả vị lai
Xoay để lại quá khứ
Thị hiện vô lượng cõi
Cháy tan và thành, trụ
Tất cả các thế gian
Đều tại một lỗ chân lông.
Khứ, lai cùng hiện tại
Tất cả Phật mười phương
Đều ở tại trong thân
Phân minh và hiển hiện.
Biết sâu pháp biến hóa
Khéo ứng tâm chúng sinh
Thị hiện các loại thân
Mà đều không chấp trước.
Hoặc hiện ở sáu loài
Tất cả thân chúng sinh
Thân Thích, Phạm, Hộ thế,
Thân chư Thiên, thân người,
Thân Thanh văn, Duyên giác,
Thân chư Phật Như Lai,
Hoặc hiện thân Bồ-tát
Tu hành trí Nhất thiết
Khéo nhập hạ, trung, thượng

* Trang 316 *
device

 

Lưới tưởng của chúng sinh.

Thị hiện thành Bồ-đề

Cho đến những cõi Phật

Biết rõ những lưới tưởng

Đối tưởng được tự tại.

Hiện tu hạnh Bồ-tát

Tất cả các phương tiện

Đều thị hiện như vậy

Những thần biến rộng lớn.

Những cảnh giới như vậy

Thế gian chẳng biết được

Dù hiện mà không hiện

Rốt ráo càng tăng thượng.

Tùy thuận tâm chúng sinh

Khiến hành đạo chân thật

Thân, ngữ và cùng tâm

Bình đẳng như hư không.

Tịnh giới làm hương xoa

Các hạnh làm y phục

Gấm pháp trùm búi tóc

Ma-ni trí Nhất thiết

Công đức đều cùng khắp

Quán đỉnh lên vương vị,

Ba-la-mật làm xe,

Thần thông dùng làm voi,

Thần túc dùng làm ngựa,

Trí tuệ làm minh châu,

Diệu hạnh làm thể nữ,

Bốn Nhiếp: Chủ kho tàng,

Phương tiện làm chủ binh,

Bồ-tát Chuyển luân vương,

Tam-muội làm thành quách,

Rỗng lặng làm cung điện,

Giáp Từ, gươm Trí tuệ,

* Trang 317 *
device

Cung niệm, tên sáng suốt,
Giương cao lọng thần lực,
Lại dựng cờ Trí tuệ,
Sức nhẫn chẳng lay động
Thẳng phá quân ma vương.
Tổng trì làm đất bằng,
Những hạnh làm nước sông,
Tịnh trí làm suối chảy,
Diệu tuệ làm rừng cây,
Chân không làm ao trong,
Giác phần làm hoa sen,
Thần lực tự trang nghiêm
Tam-muội thường vui đùa.
Tư duy làm thể nữ,
Cam lộ làm thức ngon.
Vị giải thoát làm nước,
Hành hóa nơi ba thừa,
Những hạnh Bồ-tát này
Vi diệu càng tăng thêm
Vô lượng kiếp tu hành
Tâm không hề nhàm chán.
Cúng dường tất cả Phật
Nghiêm tịnh tất cả cõi
Khiến khắp tất cả chúng
An trụ trí Nhất thiết.
Cõi nhiều như vi trần
Có thể biết được số,
Tất cả cõi hư không
Hột cát lường tính được,
Tất cả tâm chúng sinh
Niệm niệm đếm biết được,
Các công đức Bồ-tát
Nói mãi không hết được.
Muốn đủ công đức này

* Trang 318 *
device

Và những pháp thượng diệu,
Muốn khiến những chúng sinh
Lìa khổ thường an lạc,
Muốn khiến thân, ngữ, ý
Đều đồng như chư Phật,
Phải phát tâm kiên cố.
Học hạnh công đức này.

* Trang 319 *
device

 
Đại Tập 39 - Bộ Hoa Nghiêm IV - Số 279 (Q.46- 80) & Số 280- 285