LOGO VNBET
CHIẾN TRANH LÀ TÀN PHÁ,
ĐẠI HỌC LÀ XÂY DỰNG *


Đã bao nhiêu năm qua, trong quá khứ cũng như trong hiện tại, Viện Đại Học Vạn Hạnh đã được thành lập và trưởng thành trong bối cảnh một nước Việt Nam bị chiến tranh tàn phá, một xã hội Việt Nam bị xáo trộn phân ly. Nhưng Viện Đại Học Vạn Hạnh vẫn từ tốn khiêm cung cố gắng làm tròn sứ mệnh giáo dục của mình, đề cao và tô đậm giá trị miên trường của giáo dục, nhấn mạnh và nói lên giá trị tâm linh của con người, và xây dựng một nền giáo dục Đại học trong tinh thần “Chân Lý, Tự Do và Nhân Tính”.
Đến tham dự Lễ Tổng Khai Giảng năm nay, Quý vị cũng tận mắt chứng kiến cơ sở Trung tâm Giáo dục và Sinh hoạt Sinh viên mà chúng tôi hiện đang xây cất. Đây là một sự cố gắng nữa của chúng tôi để chứng minh : “Chiến tranh là Tàn phá, Đại học là Xây dựng”. Trong bối cảnh một nước Việt Nam bị



* Diễn văn đọc trong lễ Tổng khai giảng Viện Đại học Vạn Hạnh.

* Trang 236 *
device

 điêu linh và phân hóa bởi chiến tranh, chúng tôi muốn nói lên tiếng nói xây dựng của Đại học, chúng tôi muốn đặc biệt nhấn mạnh giá trị xây dựng miên trường của Giáo dục. Trong cử chỉ xây dựng của chúng tôi, ngoài mục đích giúp cho Sinh viên Vạn Hạnh những tiện nghi để học tập và hoạt động, chúng tôi muốn gián tiếp nhắc nhủ Sinh viên Vạn Hạnh phải tự mình đóng góp xây dựng cơ sở Đại học của chính mình. Đóng góp xây dựng cơ sở Đại học hiện tại để sau này kiến thiết xây dựng tổ quốc trong tương lai, mới xứng đáng là thế hệ trẻ của một nước tao loạn nhưng vẫn vươn mình lên để kiến thiết xây dựng. Chúng tôi rất mừng nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt của một số lớn Sinh viên Vạn Hạnh, trong vài tháng vừa qua đã tự động thành lập Ủy ban Phát triển Cơ sở Đại Học Vạn Hạnh và quyên được một số tiền hơn 500.000 $. Gần như với hai bàn tay trắng, chỉ với thiện chí của nhà Giáo dục, chỉ nghĩ đến tương lai của thế hệ trẻ, chúng tôi đã quyên được số tiền 20 triệu đồng trong tổng số 31 triệu xây cất và chỉ còn thiếu 11 triệu là chúng tôi có thể hoàn thành công tác. Chúng tôi xin Quý vị cho phép chúng tôi được kêu gọi ở nơi đây sự tiếp tay và đóng góp của Quý vị giúp chúng tôi hoàn thành công tác này. Cử chỉ đóng góp của Quý vị vừa là một khích lệ tốt đẹp cho sự nghiệp giáo dục, giúp cho thế hệ trẻ có chỗ học tập và hoạt động.

* Trang 237 *
device

Một sự cố gắng nữa của chúng tôi trong lãnh vực Giáo dục là sự thành lập Phân khoa Giáo dục bắt đầu từ niên khóa 1970 – 1971 này. Ngoài trách nhiệm đào tạo các Giáo sư Trung học, đặc biệt cho các Trường Bồ Đề như các Phân khoa Sư phạm, chúng tôi xem như là một sự cống hiến đặc thù của Phân khoa Giáo dục. Viện Đại Học Vạn Hạnh chúng tôi khi dùng danh từ Phân khoa Giáo dục chúng tôi muốn tô đậm khía cạnh giáo dục của Phân khoa này. Giáo dục ngày nay đã trở thành một khoa học khá tinh vi và tiến bộ. Không những các nhà Giáo dục phải hiểu hết tâm lý học sinh, sinh viên mà còn phải ý thức được những thay đổi quan trọng của xã hội sinh viên, sau này phải sống và va chạm, để hướng dẫn giáo dục cho thích nghi thực dụng.
Do vậy ngày nay chúng ta không thể quan niệm Giáo dục như một nghề cùng đường mạt lộ, vạn bất đắc dĩ, sau khi đã thất bại trong các nghề khác. Chúng ta cũng không chấp nhận quan điểm giáo dục như một thiên phú hay bẩm năng, tự cho lọt lòng mẹ đã là một nhà giáo dục. Nhà giáo, một danh từ tuy nôm na giản dị, nhưng bao hàm cả một thiên chức thiên nan vạn nan, vừa phải nuôi dưỡng một lý tưởng giáo dục thanh cao, đề cao một gương mẫu đạo đức trong sạch, vừa phải có những kiến thức tổng quát, chuyên nghiệp và chuyên môn của một nhà giáo dục.

* Trang 238 *
device

Hơn nữa, chúng tôi ý thức rằng giáo dục hiện tại phải đào tạo những con người sống vào cuối thế kỷ XX, một thế kỷ mà khoa học, kỹ thuật đã thay đổi toàn diện bộ mặt xã hội, và tạo thành những môi trường hoạt động khác hẳn với đời sống hiện tại sinh viên đang sống. Sinh viên sau này phải chạm trán với những chủ nghĩa, triết thuyết cực kỳ quá khích
và hấp dẫn mà sinh viên phải biết sáng suốt đắn đo lựa chọn. Sinh viên sau này phải sống trong một xã hội mà máy móc, vật dục, kỹ thuật được phát triển cực kỳ tinh vi để nô lệ hóa con người mà sinh viên phải biết cách đối trị, chống đỡ để khỏi trở thành
con người nô lệ. Như Giáo sư Tôn Thất Thiện đã từng nói và sẽ đề cập trong bài nói chuyện của Giáo sư hôm nay, chúng ta những nhà giáo dục, chúng ta sẽ đắc tội với thế hệ trẻ nếu chúng ta đào tạo chúng thành những người bơ vơ lạc lõng, hoang mang vô dụng trong xã hội sinh viên, phải sống và hoạt động sau này.
Viện Đại học Vạn Hạnh là một Viện Đại học Phật Giáo, nên giáo dục ở nơi đây sẽ phản chiếu lý tưởng đường hướng và phương pháp giáo dục của đạo Phật, đó là sắc thái thứ hai của Phân khoa Giáo dục này. Đạo Phật tự nó đã không có giáo điều tín điều, không có mặc khả, không có thần linh, nên có thể xem là một tôn giáo ít mang mầu sắc tôn giáo nhất.

 

* Trang 239 *
device

 Và nếu chúng ta định nghĩa giáo dục là đào tạo con người toàn diện, sống thích nghi xứng đáng là con người trong bất cứ hoàn cảnh xã hội nào, nếu chúng ta xem giáo dục như là phương pháp chuyển tánh từ tà đến chánh, từ ác đến thiện thì chúng tôi có thể nói đạo Phật là một đạo thuần túy giáo dục nhất. Một vài lời dạy sau đây của Đức Phật sẽ chứng minh rõ ràng tinh thần độc đáo thuần túy giáo dục của đạo Phật :
“Tumhehi kiccam àtappam, Akkhàtàro Tathà-gato”.
“Các người phải cố gắng tự mình nỗ lực, Đức Như Lai chỉ là người chỉ đường mà thôi.” (Pháp Cú 276).
“Sabbapàpassa akaranam, kusalassa upasam-padà, sacitta pariyodapanam, etam Buddhàna Sàsanam”.
“Chớ làm các điều ác, gắng làm các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch, chính lời chư Phật dạy.” (Pháp Cú 183).
Và nhất là câu :
     Yo sahassam sahassena
     Sangàme mànuse jine
     Ekan ca jeyya attànam,
     Sa ve sangàmajuttamo.

* Trang 240 *
device

Dầu tại bãi chiến trường,
              Thắng ngàn ngàn quân địch,
              Không bằng tự thắng mình,
              Thật chiến thắng tối thượng. (P.cú 103)
Đi sâu vào phương pháp tọa thiền, ngồi thiền là để điều hòa thân, điều hòa hơi thở và điều hòa tâm. Nhờ điều hòa thân, trị được thân bệnh con người. Nhờ điều hòa tâm, trị được tâm bệnh con người. Như vậy tọa thiền là một phương pháp trị thân bệnh và tâm bệnh con người, không có gì mang nặng ý nghĩa tôn giáo. Nếu chúng ta đi sâu vào môn A-tỳ-đàm học của Phật giáo, tâm ở Dục giới là một tâm bị tham ái, sân hận, thụy miên, trạo cử và nghi chi phối và làm dao động. Trái lại tâm ở Sơ thiền là một tâm mà 5 triền cái này được thay thế bởi 5 thiền chi : tham ái được nhất tâm  thay thế, sân hận được hỷ tâm thay thế, thụy miên được tầm tâm sở thay thế, trạo cử được lạc tâm  sở thay thế, nghi được từ tâm sở thay thế. Như vậy thiền định chỉ là một sự thay đổi tâm tánh, một phương pháp giáo dục trong ý nghĩa tốt đẹp nhất của chữ giáo dục. Ở nơi đây, chúng tôi muốn nói đến sự thận trọng của chúng tôi không muốn biến đổi một cơ sở Đại học Phật giáo thành một ngôi chùa, và vì vậy chúng tôi đặt rõ ranh giới giữa tôn giáo và Giáo dục, và đồng thời nhấn mạnh sự liên hệ mật thiết giữa phương pháp giáo dục và

* Trang 241 *
device

 một vài phương pháp tu hành trong đạo Phật. Trung thành với mục đích Giác ngộGiải thoát của đạo Phật,  phù hợp với châm ngôn “Chân lý, Tự do và Nhân tánh” của Viện Đại Học Vạn Hạnh, con người mà Phân khoa Giáo dục muốn đào tạo gầy dựng lên, ngoài những kiến thức tổng quát, chuyên nghiệp và chuyên môn mà các Giáo sư giảng dạy, chúng tôi muốn đào tạo thêm một thế hệ trẻ, có những đức tánh tôn trọng sự thật, tôn trọng sự sống dầu phải sống trong một xã hội đầy thủ đoạn hận thù, những con người tự tại và tự chủ trong khi phải sống trong một cảnh bị vật chất máy móc vật dục chi phối nặng nề, những con người đầy nhân phẩm, nhân cách, dầu phải sống trong một xã hội tao loạn phi nhân.
Chúng tôi muốn nhân dịp này lên tiếng đón mừng hai Đại học tân lập, Đại Học Minh Đức do Linh Mục Bửu Dưỡng làm Viện Trưởng và Đại Học Hòa Hảo do Giáo sư Lê Phước Sang làm Viện trưởng. Chúng tôi đón chào quý vị trong gia đình Đại học Việt Nam và mong muốn một sự hợp tác chân thành và hữu hiệu giữa Quý vị cùng chúng tôi để cùng nhau phục vụ cho Đại Học Việt Nam.
Chúng tôi muốn nhắc lại một nguyên tắc căn bản về đường hướng mà Viện Đại Học Vạn Hạnh đã theo đuổi và trung thành 6, 7 năm lại đây. Viện Đại Học Vạn Hạnh là một cơ sở giáo dục thuần túy, không có

* Trang 242 *
device

 cao vọng xu hướng chánh trị nào. Nhưng cá nhân Giáo sư, sinh viên và nhân viên có quyền tham gia và hoạt động chánh trị như mọi người công dân. Sự hoạt động đó chỉ nhân danh cá nhân đương sự, không phải đại diện cho đường hướng lập trường của Vạn Hạnh. Chúng tôi sở dĩ nói lại vấn đề lập trường là để tránh những sự ngộ nhận xuyên tạc, do một vài cá nhân hoạt động mà bị xem như là Đại Học Vạn Hạnh chủ trương. Chúng tôi cũng muốn tránh luôn cái nạn một vài cá nhân hay một vài nhóm cá nhân cứ nhân danh Vạn Hạnh mà tuyên bố bừa bãi. Vạn Hạnh từ trước đến nay vẫn trung thành và luôn luôn trung thành với mục tiêu thuần túy giáo dục của mình.
Trong niềm tin tưởng thiêng liêng vào giá trị miên trường của giáo dục, với ý thức trách nhiệm của chúng tôi đối với thế hệ sinh viên trẻ tuổi, chúng tôi xin long trọng tuyên bố Khai Giảng niên khóa 1970 – 1971, và xin cảm tạ sự hiện diện và sự cộng tác quý báu của Phó Thủ Tướng, quý vị Viện Trưởng, quý vị Quan khách, quý vị Giáo sư cùng toàn thể anh chị em Sinh viên Vạn Hạnh.


 
*

* Trang 243 *
device

 
Đức Phật nhà đại giáo dục