LOGO VNBET
     Phẩm này rất dài, hơn cả 28 phẩm trong kinh Pháp Hoa, lý nghĩa trùng điệp, thâm sâu, nên tôi tạm phân khoa đại cương như phẩm Tựa để cho dễ hiểu.
I. Bố cục.
     a. Phật xuất định liền tán thán quyền trí và thực tướng các pháp.
     1. Tán thán quyền trí và nguyên do thành tựu quyền trí của mười phương chư Phật (Nhĩ thời Thế Tôn tùng tam-muội an tường nhi khởi … ý thú nan giải).
     2. Đức Thế Tôn tự tán thán quyền trí và nguyên do thành tựu quyền trí của mình (Xá-lợi-phất, ngô tùng thành Phật dĩ  lai … vị tằng hữu pháp, Phật tức thành tựu).
     3. Tán thán thực tướng các pháp (đối tượng của quyền trí) (Chỉ Xá-lợi-phất bất tu phục thuyết … như thị bổn mạt cứu cánh đẳng).
     b. Nội dung.
     1. Lặp lại quyền trí vì quá sâu thẳm, hàng Tiểu thừa không thể hiểu thấu và khuyên nên khởi lòng tin kiên cố với lời Phật dạy (Nhĩ thời Thế Tôn dục tùng tuyên thử nghĩa nhi thuyết kệ ngôn: Thế hùng bất khả lượng … Nhất tâm cộng tư cầu, diệc phục bất năng tri).
     2. Khuyên nên tin diệu pháp mà chư Phật đồng chứng, đồng nói, đó là Tam thừa chỉ là quyền hai (Hựu cáo Xá-lợi-phất, vô lậu bất tư nghì … dẫn chi linh đắc xuất).
     c. Đại chúng nghi, Xá-lợi-phất ba lần thỉnh Phật nói.

* Trang 175 *
device

     1. Nhân Phật tán thán trí phương tiện, rồi bảo nên thôi không nói, khiến tứ chúng sanh nghi (đồng chấp sanh nghi). Xá-lợi-phất bèn thưa hỏi Phật lý (Nhĩ thời đại chúng trung hữu chư Thanh văn … thậm thâm vi diệu, nan giải chi pháp).
     2. Kệ lặp lại lời thỉnh trên (Nhĩ thời Xá-lợi-phất dục trùng tuyên … dục văn cụ túc đạo).
     3. Nhân Xá-lợi-phất thỉnh lần thứ hai, Phật lại bảo nên thôi không nói vì sợ trời, người nghe kinh nghi (Nhĩ thời Phật cáo Xá-lợi-phất, chỉ … giai đương kinh nghi).
     4. Xá-lợi-phất lần thứ hai nêu lý do là trong chúng nhiều người có trí tuệ sẽ sinh lòng kính tín để cầu Phật nói (Xá-lợi-phất tùng bạch Phật ngôn : Thế Tôn duy nguyện thuyết … hữu năng kính tín giải).
      5. Lần thứ ba Phật lại bảo nên thôi không nói, vì sợ hàng Tỳ-kheo Tăng thượng mạn, bị đoạ lạc (Phật phục chỉ Xá-lợi-phất, nhược thuyết thị sự … văn tức bất kính tín).
      6. Xá-lợi-phất lần thứ ba lại nêu lý do để cầu Phật nói (Nhĩ thời Xá-lợi-phất tùng bạch Phật ngôn … tắc sanh đại hoan hỷ).
     d. Phật hứa nói.
     1. Sau ba lần Xá-lợi-phất thỉnh Phật, Phật hứa nói (Nhĩ thời Thế Tôn cáo Xá-lợi-phất, nhữ dĩ ân cần tam thỉnh … ngô đương vị nhữ phân biệt giải thuyết).

* Trang 176 *
device

     2. Lúc Phật sắp nói thì 5000 người Tăng thượng mạn lễ Phật lui ra ( Thuyết thử ngữ thời hội trung … Thế Tôn mặc nhiên nhi bất chế chỉ).
     3. Khi này Thánh chúng đã thuần nhất, Phật sắp nói, Xá-lợi-phất nguyện nghe (Nhĩ thời Phật cáo Xá-lợi-phất, ngã kim ư thử chúng … nguyện nhạo dục văn).
     e. Phật chính thức nói.
     1. Vì đương cơ, Phật chính thức phân biệt giải nói diệu pháp và khuyên phát tâm tin chắc (Phật cáo Xá-lợi-phất, như thị diệu pháp … ngôn bất hư vọng).
     2. Chính thức chỉ thật ngay nơi quyền bởi chư Phật chỉ vì đại sự duy nhất là khai thị chúng sanh ngộ nhập Phật tri kiến nên chỉ dạy pháp nhất thừa chứ không có hai, ba thừa (Xá-lợi-phất chư Phật tùy nghi thuyết pháp… thập phương chư Phật pháp diệc như thị).
     3. Dẫn cách thuyết pháp và bản hoài của Phật ba đời để thấy cách thuyết pháp và bản hoài của đức Thế Tôn hôm nay đồng nhau (Xá-lợi-phất, quá khứ chư Phật … nhất Phật thừa phân biệt thuyết tam).
     4. Chê hàng nhị thừa để khuyên nên tin chắc nhất thừa (Xá-lợi-phất, nhược ngã đệ tử … vô hữu dư thừa, duy nhất Phật thừa).
     f. Kệ có 12 đoạn.
     1. Việc 5000 thối tịch và chúng thuần nhất (Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni hữu hoài Tăng thượng mạn … duy hữu chư trinh thật).

* Trang 177 *
device

     2. Nói chính vì thật mà khai quyền (Xá-lợi-phất thiện thính … dĩ cố thuyết thị kinh).
     3. Nay vì đại căn nói đại thừa hiển thật (Hữu Phật tử tâm tịnh … giai thành thật vô nghi).
     4. Kết thúc việc hiển nhất thừa là thật (Thập phương Phật độ trung … thuyết Phật trí huệ cố).
     5. Chư Phật ra đời cốt để nói nhất thừa (Chư Phật xuất ư thế … giai linh nhập Phật đạo).
     6. Nhưng Phật ra đời gặp đời ác 5 trược, nên phải khai quyền để hiển thật (Nhược ngã độ chúng sanh, tận giáo dĩ Phật đạo … duy nhất vô nhị thừa).
     7. Chư Phật quá khứ đạo đồng, ngoài khai chánh phương tiện, còn khai dị phương tiện để hiển nhất thừa (Quá khứ vô số vô lượng diệc độ Phật … nhược dĩ văn pháp dã, giai dĩ thành Phật đạo).
    8. Chư Phật vị lai đồng khai quyền hiển thật (Vị lai chư Thế tôn … đạo sư phương tiện thuyết).
    9. Chư Phật hiện tại đạo đồng khai quyền hiển thật ( Tiên nhân sở cúng dường … tùy ứng phương tiện thuyết).
    10. Đức Thích-ca đạo đồng khai quyền hiển thật (Ngã kim diệc như thị … thuyết vô phân biệt pháp).
    11. Cật lực tán thán nhất thừa khó gặp để cúng cố lòng tin của hàng nhị thừa (Chư Phật hưng xuất thế  … vô Thanh văn đệ tử).

* Trang 178 *
device

     Xá-Lợi-phất nên biết, Ta nghe âm thanh vi diệu thâm sâu thanh tịnh của các bậc Thánh Sư tử, Ta liền xưng Nam Mô Chư Phật, Ta lại nghĩ như vầy : Ta ra đời vào thời năm trược ác, hãy giống như các đức Phật khác nói, Ta cũng tùy hành theo như các Ngài. Tư duy việc đó rồi, liền đi đến rừng Ba-la-nại. (Chỗ 5 vị Tỳ-kheo, nhưng mà đến đó thì đến chứ). Các pháp tướng tịch diệt không thể dùng lời nói để tuyên ra được nên mới dùng sức phương tiện vì 5 Tỷ-kheo nói pháp. Ấy gọi Chuyển pháp luân, mới có âm thanh Niết-bàn và A-la-hán. Pháp và Tăng từ đây mới có danh xưng sai biệt.
     Từ kiếp lâu xa đến nay tán thán pháp Niết-bàn, dứt hết khổ sanh tử, Ta thường nói điều đó.
     Xá-lợi-phất nên biết, Ta thấy các hàng Phật tử người có chí cầu Phật đạo, vô lượng trăm ngàn ức, đều đem tâm cung kính đến chỗ đức Phật, từng theo các đức Phật nghe Ngài dùng phương tiện nói pháp, Ta liền nghĩ rằng : Đức Như Lai sở dĩ ra đời là vì nói trí tuệ Phật cho chúng sanh nghe thì hôm nay là đúng lúc.
     Xá-lợi-phất nên biết, hàng độn căn tiểu trí, cứ trước tướng kiêu mạn không thể tin được pháp này, nhưng nay đây, Ta rất vui mừng không còn sợ hãi, ở trong hàng Bồ-tát, đúng lúc thẳng thắn bỏ pháp phương tiện mà chỉ nói đạo nhất thừa !
     Trước kia, đức Phật nói pháp còn sợ chúng sanh không hiểu rồi sanh phỉ báng sẽ bị đọa lạc. Bây giờ 

* Trang 286 *
device

 
Lược Giảng Kinh Pháp Hoa