LOGO VNBET
PHẨM DƯỢC THẢO DỤ

     Phẩm này đức Phật giảng ẩn dụ về các loại cây cỏ. Ngài nói: “Này Ca-diếp, giả như trên núi, gặp các sông suối, thung lũng, trên đồng bằng hay cao nguyên mọc lên nhiều loại dược thảo và mưa đổ xuống đồng đều cùng lúc. Các cây ấy hấp thụ nước tùy theo khả năng của từng loại, sau đó nở hoa và kết trái. Cũng vậy, chúng sanh có nhiều loại, tùy theo khả năng nghe và tu tập mà có ra kết quả khác nhau. Ở đây, rễ, thân, cành, và lá ám chỉ cho niềm tin, giới hạnh, thiền định và trí tuệ. Vậy rễ cây là yếu tố quan trọng nhất của cây cỏ, nếu không có nó cây không thể phát triển. Do đó rễ là niềm tin, người ta không thể giữ giới nếu không có niềm tin. Do giữ giới nên chúng ta đạt được thiền định và trí tuệ. Ngược lại, nếu rễ mạnh mà cành, lá và thân bị chặt đứt hoặc khô héo thì rễ cũng sẽ chết. Con người không có trí tuệ thì niềm tin sẽ không mạnh. Như vậy trước hết phải có niềm tin, nhất là niềm tin tôn giáo thì mới đạt được trí tuệ nhờ vào giới hạnh và thiền định. Ở đây chúng ta phải phân biệt rằng một cây lớn không phải lúc nào cũng cao cấp hơn một cây nhỏ, và một cây nhỏ không phải kém hơn một cây lớn. Mỗi cây có một đặc tính riêng của nó. Tóm lại, dù có khác biệt về hình vóc, trí thông minh, khả năng, tính tình và sức mạnh thể chất của từng loại, nhưng tất cả đều thể hiện sức mạnh riêng của nó, phù hợp với
 
*
*      *

* Trang 388 *
device

bản chất của nó. Đây là ý nghĩa của tính bình đẳng mà đức Phật đã dạy.
     Ẩn dụ về cây cỏ khẳng định rằng, mọi nỗ lực của chúng ta chắc chắn sẽ có kết quả tốt, có nghĩa, dù có nhiều loại cây cỏ khác nhau sản sinh trong cùng một mảnh đất và được hấp thụ bằng một trận mưa. Tùy theo từng loại, chúng hấp thụ và phát triển theo tính chất riêng của nó. Cũng thế, dù giáo lý của đức Phật là một, nhưng người ta hiểu mỗi người một cách khác nhau tùy theo bản chất, trí tuệ và hoàn cảnh của mỗi người. Tóm lại, trọng điểm giáo lý của Ngài trong ẩn dụ về cây cỏ là: Đức Phật giống như đám mây lớn, rải nước đồng đều trên tất cả không phân biệt cây lớn cây nhỏ. Ngài dẫn dắt chúng sanh gồm đủ mọi hạng người và giáo lý của Ngài là chất liệu đưa đến giải thoát cho tất cả chúng sanh, giống như đám mây lớn bao trùm toàn bộ thế giới. (Ý trong Đạo Phật ngày nay của Niwano).
     Trước có nói Tích môn Tích hóa có ba vòng thuyết pháp: Pháp thuyết châu, Nhân duyên thuyết châu và Dụ thuyết châu.
     Pháp thuyết châu: Phẩm Phương tiện ban đầu, khi qua một vòng thuyết pháp thì Tôn giả Xá-lợi-phất là vị thượng căn được thọ ký, nhưng hạng trung căn chưa lãnh ngộ được, nên đức Phật phải tiếp tục một lần thuyết pháp nữa, gọi là Dụ thuyết châu, tức là nói ví dụ. Trong đó có hai ví dụ: Phẩm Thí dụ: Nhà lửa ba xe; Phẩm Tín giải: là Ví dụ cùng tử.

* Trang 389 *
device

     Phẩm Thí dụ gọi là Dụ thuyết châu. Nhân thí dụ mà bốn vị đại đệ tử : Đại Ca-diếp, Ca-chiên-diên, Tu-bồ-đề và Mục-kiền-liên được tín giải. Khi tín giải rồi, các Ngài liền nêu lên sự hiểu biết của mình bằng một ví dụ  để chứng tỏ rằng mình đã hiểu ý của đức Phật nói và bốn vị được đức Phật thọ ký.
     Dụ thuyết châu gồm có hai phẩm: Dược thảo dụ và Thọ ký. Phẩm Dược thảo dụ chỉ lập lại ý nhỏ: Như ba hạng cây cỏ thuốc lớn, vừa và nhỏ, chúng từ  đất mọc lên. Khi gặp trận mưa lớn thì cây lớn hấp thụ lớn, cây vừa hấp thụ vừa, cây nhỏ hấp thụ nhỏ. Trận mưa ấy không phân biệt cây lớn, cây vừa, hay cây nhỏ gì cả, mà mưa xuống đồng đều, nhưng sự hấp thụ nước mưa thì khác nhau, vì sao ? Vì căn cơ chủng của chúng khác nhau. Và chúng cũng không phải vì đất mà có sự khác nhau ấy, bởi chúng đều từ đất mọc lên. Đồng là cây, nhưng vì căn chủng không giống nhau nên có ba hạng cây không giống nhau. Vì không giống nhau nên sự hấp thụ nước mưa cũng khác nhau. Dụ thuyết châu dụ rằng lời thuyết pháp của đức Phật bình đẳng, không phân biệt, nhưng vì căn cơ của ba hạng chúng sinh có khác nên sự hấp thụ pháp cũng khác nhau, như cây cỏ thuốc. Sau Dược thảo dụ, thí dụ này là nói thêm để cho rõ Dụ thuyết châu - là các vị đệ tử trung căn được lãnh ngộ.
     Qua Thọ ký dụ thì khi các Ngài được nhận hiểu rồi thì đức Phật lần lược Thọ ký cho bốn vị đại đệ tử. Tôi xin tóm tắt ý như vậy.

* Trang 390 *
device

     Nhân duyên thuyết châu : Hai phẩm Dược thảo và Thọ ký không có ý gì nhiều lắm, chỉ thuật lại sự tín giải của bốn vị đệ tử trung căn, được đức Phật thọ ký, nên tôi nói lược hai phẩm ấy. Ở đây, tôi chú trọng đi sâu phẩm Hóa thành dụ. Vì phẩm này là phẩm chính của phần Nhân duyên thuyết châu này.
 
*
*      *


* Trang 391 *
device

 
Lược Giảng Kinh Pháp Hoa