LOGO VNBET
Phật giáo Nam tông
vá Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Sau khi Phật diệt độ, Phật giáo bắt đầu phát triển trên thế giới theo nhiều hướng khác nhau, tạo thành nhiều tông phái khác nhau. Tuynhiên, điều chắc chắn rằng tất cả tông phái Phật giáo đều phát xuất từ kinh điển của Đức Phật. Một trong những con đường mà Phật giáo theo đó phát triển mạnh mẽ là từ An Độ truyền lên phía Bắc, Phật giáo đã tiếp cận với những nền văn minh lớn của Trung Đông thường được gọi là văn minh Ai Cập và văn minh Hy Lạp. Với sự gặp gỡ và kết hợp hài hòa như vậy, Phật giáo đã phát triển thành Phật giáo Đại thừa, còn gọi là Phật giáo Bắc tông. Điều này đã nói lên rằng trên con đường hoằng truyền Phật pháp, các nhà truyền giáo đã tiếp thu có chọn lựa những tư tưởng văn minh của nhân loại và đã kết hợp khéo léo những tư tưởng tiến bộ ấy vào nếp sống tu hành của Phật tử, từ đó tạo thành sự phát triển mạnh mẽ của Phật giáo ở các nước Trung Á.

* Trang 139 *
device

Cho đến khi Hồi giáo xuất hiện thì Phật giáo Đại thừa bắt đầu suy yếu tại các nước này. Tuy nhiên, với tầm nhìn sáng suốt về lý nhân duyên, các nhà truyền giáo đã chuyển hướng phát triển của Phật giáo đến các nước Trung Quốc, Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản. Tại các nước này, Phật giáo Đại thừa đã cắm rễ và phát triển rất vững mạnh, cho nên trong nhiều thời kỳ Phật giáo đã từng là quốc giáo và giữ vai trò trọng yếu trong mọi sinh hoạt tại các nước này.
Ngoài hướng truyền bá từ An Độ lên phía Bắc, một hệ thống khác của tư tưởng Phật giáo đã được truyền xuống phía Nam, nên gọi là Nam truyền Phật giáo mà trung tâm tiếp nhận tư tưởng Phật giáo Nam truyền là đảo Sri Lanka. Tạng kinh Pali của Nam truyền cũng bắt đầu hình thành và phát triển từ đây. Có thể thấy rõ rằng hệ thống Nam truyền Phật giáo đã không gặp nền văn minh lớn nào trên con đường truyền bá theo hướng Nam, cho nên Phật giáo đến các nước đó đã trở thành độc tôn và giữ nguyên được hình thái sinh hoạt của Tăng già thời Phật tại thế, điển hình như Phật giáo Campuchia, Thái Lan, Lào, Miến Điện. Riêng Việt Nam cũng tiếp thu Phật giáo Nam truyền để hình thành Phật giáo Nam tông Việt Nam và đã kết hợp hài hòa trong ngôi nhà chung của Phật giáo Việt Nam.
Như vậy, chúng ta thấy rõ Phật giáo Việt Nam kế thừa hai hệ thống tư tưởng Phật giáo của Nam truyền và Bắc truyền. Và sau này, chúng ta lại tiếp nhận thêm một hệ thống tư tưởng

* Trang 140 *
device

thần bí từ Phật giáo Tây Tạng truyền sang thường gọi là Mật tông.
Với sự tiếp nhận Phật giáo đa dạng như vậy, có thể nói Phật giáo Việt Nam đã trải qua hàng ngàn năm sinh hoạt gắn bó mật thiết trong lòng đất nước Việt Nam và thực sự kết hợp sâu sắc với tín ngưỡng dân gian của người Việt, tạo thành Phật giáo Việt Nam có nhiều hình thức sinh hoạt rất khác nhau. Tuy nhiên, các nhà truyền giáo của Phật giáo Việt Nam lúc nào cũng có ý niệm thống nhất các sinh hoạt khác biệt này; vì nhận thức rằng tất cả mầu sắc khác nhau của các tông phái Phật giáo đều phát xuất từ một cội nguồn duy nhất là Đức Phật và giáo pháp của Ngài. Từ nền tảng chung nhất ấy cộng với những kinh nghiệm tu hành riêng biệt của từng tổ chức Phật giáo khác nhau, Phật giáo tại miền Nam đã hình thành nên Giáo hội đầu tiên mang tính thống nhất với danh xưng là Giáo hội Tăng già Nam Việt. Thể hiện tinh thần thống nhất ấy, Giáo hội Tăng già Nam Việt chủ trương Tăng Ni phải vừa học Phật giáo Nguyên thủy và nghiên cứu Phật giáo Nam tông vừa phát triển tinh thần Phật giáo Đại thừa.
Giáo hội Tăng già Nam Việt, hạt nhân đầu tiên ra đời mang tư tưởng thống nhất các sinh hoạt Phật giáo, đã được tán đồng nhiệt liệt; nhưng chưa hoạt động được bao lâu thì xảy ra pháp nạn, Phật giáo Việt Nam bị đàn áp vào năm 1963. Nhưng nhờ nghịch duyên này, các nhà lãnh đạo của tất cả hệ

* Trang 141 *
device

phái Phật giáo Việt Nam lúc bấy giờ có cơ hội sát cánh với nhau và cảm thông nhau, tạo thành sự đoàn kết giữa Giáo hội Tăng già Nam Việt với mười một hệ phái khác trong một tổ chức gọi là Ủy ban Liên phái Bảo vệ Phật giáo để bảo vệ Phật giáo. Nhưng khi pháp nạn qua rồi, phần nhiều các nhà lãnh đạo thuộc các hệ phái trở lại con đường tu hành giải thoát theo hướng riêng đã chọn, chứ không quan tâm đến tổ chức thống nhất sinh hoạt Phật giáo.
Cho đến năm 1981, Đại hội Phật giáo toàn quốc tại thủ đô Hà Nội đã thống nhất được 9 hệ phái, chúng ta mới có một tổ chức thống nhất thật sự là Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Vì đặt trên nền tảng thống nhất, cho nên Giáo hội chúng ta đã sinh hoạt theo phương châm thống nhất tổ chức, thống nhất ý chí và thống nhất hành động, nhưng pháp môn tu hành biệt truyền vẫn được tôn trọng. Chủ trương này được đa số Tăng Ni và Phật tử cả nước hoan hỷ ủng hộ. Từ ngày thành lập đến nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã phát triển được các hoạt động ở nhiều lãnh vực trải qua hơn một phần tư thế kỷ. Điểm đặc biệt là sự sinh hoạt của Giáo hội chúng ta vẫn tuân thủ lập trường tốt đẹp có sẵn từ trước đến nay, đó là Tăng Ni phải học hiểu đầy đủ giáo pháp của Phật giáo Nguyên thủy, Phật giáo Nam tông và Phật giáo Bắc tông. Với chủ trương hài hòa đúng đắn này, chúng ta đã xây dựng một Giáo hội Phật giáo Việt Nam vừa đóng góp cho sự phát triển của xã hội, cũng vừa thể hiện được tính truyền thống của đạo Phật.

* Trang 142 *
device

Thật vậy, hiện hữu và sinh hoạt trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam, một ngôi nhà Phật giáo thống nhất thực sự, Phật giáo Nam tông của Việt Nam đã thể hiện nét đặc sắc riêng biệt, theo đó kết hợp hài hòa với Phật giáo Bắc tông mà vẫn giữ được nét đẹp truyền thống của Phật giáo Nguyên thủy thời Đức Phật tại thế.
Ngoài điểm son của Phật giáo Nam tông tại Việt Nam như thế, Phật giáo Việt Nam còn nổi bật nét đẹp đáng trân trọng trong thời hiện đại, vì Giáo hội chúng ta đã kết hợp hài hòa mọi sinh hoạt của Phật giáo Bắc tông và Phật giáo Nam tông, thể hiện tinh thần Phật pháp không xa rời thế gian và trăm ngàn giáo pháp khác nhau đều có cùng một hương vị giải thoát mà thôi. Vâng, tinh thần đoàn kết hài hòa trong một ngôi nhà chung mà Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành tựu, đã tỏa sáng hình ảnh cao quý của đoàn thể Tăng già hòa hợp, trong sáng của thời Phật tại thế, vừa thể hiện tinh thần hội nhập vào đời để giáo hóa độ sanh, phát huy tri thức và đạo đức cho mọi người, xây dựng cuộc sống an vui, phát triển.
Thành quả này của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã phần nào đáp ứng được niềm mong ước chung của hàng Tăng già thế giới được đề ra trong hai hội nghị Phật giáo thế giới tại Trung Quốc và Thái Lan vừa qua. Phật giáo Nam tông và Phật giáo Bắc tông đều là đệ tử của Đức Phật, đều tiến bước trên con đường thánh thiện, hướng đến mục tiêu giác ngộ,

* Trang 143 *
device

giải thoát và xây dựng thế giới hòa hợp, phát triển, hòa bình, hạnh phúc trên trái đất này.

* Trang 144 *
device

 
Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển II)