LOGO VNBET
心賦云。有人安到清涼池,須用目足更資也。清涼池者,圓頓一乘之性海也。有目無足不得到清涼池。目者,何也。竆其理也。理者,何也。一心也。足者,何也。行其事也。事者,何也。萬行也。
            正所謂。實際理地不受一塵。佛事門中不捨一法。何哉。要知萬法本於一心。一心具乎萬法。法卽全心之法。心乃全法之心。心卽是法,法卽是心。是爲體用不二,理事齊彰。三觀圓修直入如來地矣。 
25. Lý và sự tức thời trọn vẹn

Phật Thiên chân chẳng từ bên ngoài đến, hết thảy  chúng  sanh  đều  sẵn  có  đầy  đủ,  chỉ  vì vọng niệm hư dối trôi lăn, hai điều chướng ngại(1) che lấp nên không thể rõ biết.
Cho  nên,  Bồ  Tát  tu  Sáu ba-la-mật(2)  và  muôn  công
_________________________________________
(1) Hai điều chướng ngại: Có 2 nghĩa. Một là phiền não chướng (những cảm xúc buồn, giận, yêu, ghét... làm che lấp chân tánh) và sở tri chướng (những sự hiểu biết không chân thật làm che lấp trí huệ). Hai là lý chướng (cố chấp vào lý) và sự chướng (cố chấp vào sự).
(2) Sáu ba-la-mật (Lục ba-la-mật, hay Lục độ), gồm bố thí ba-la-mật, trì giới ba-lamật, tinh tấn ba-la-mật, nhẫn nhục ba-la-mật, ba-la-mật thiền định và trí huệ ba-la-mật.

* Trang 1124 *
device

Tâm phú vân: Hữu nhân an đáo thanh lương trì, tu dụng mục túc cánh tư dã. Thanh lương trì giả, viên đốn nhất thừa chi tánh hải dã. Hữu mục vô túc, bất đắc đáo thanh lương trì. Mục giả, hà dã? Cùng kỳ lý dã. Lý giả, hà dã? Nhất tâm dã. Túc giả, hà dã? Hành kỳ sự dã. Sự giả, hà dã? Vạn hạnh dã.
Chánh sở vị, thật tế lý địa bất thọ nhất trần, Phật sự môn trung, bất xả nhất pháp. Hà tai? Yếu tri vạn pháp bổn ư nhất tâm, nhất tâm cụ hồ vạn pháp. Pháp tức toàn tâm chi  pháp,  tâm  nãi  toàn  pháp  chi  tâm.  Tâm  tức  thị  pháp, pháp tức thị tâm. Thị vi thể dụng bất nhị, lý sự tề chương. Tam quán viên tu, trực nhập Như Lai địa hỹ.
 

hạnh,(1) chứng được sự giác ngộ sáng suốt tròn đầy, với trí huệ không phân biệt, soi tỏ lý chân như; ở trong đạo kim cang dứt sạch hai điều chướng ngại phiền não và sở tri; ở trong đạo giải thoát hiển bày pháp thân trong sạch, như dùng thuốc mà lau kính.
Thiền sư Vĩnh Minh Thọ nói rằng: “Tâm là nguồn cội của pháp giới; đối với các pháp, tâm là quan trọng nhất. Nếu rõ biết được tâm ắt có thể rõ biết tất cả các pháp.”
Kinh Đại quán đỉnh nói: “Tỳ-kheoThiền Tư không tưởng niệm điều chi khác, chỉ giữ lấy một pháp, rồi sau thấy được tâm.”
______________________________________
(1)Muôn công hạnh (vạn hạnh): chỉ chung tất cả mọi công hạnh tu tập.

* Trang 1125 *
device

Pháp  sư  Anh  ở  Đồng  Giang(1) nói:  “Này  tâm,  này  tâm! Vốn là tự nhiên, sừng sững đứng riêng, vắng lặng thanh tịnh vững chắc, mầu nhiệm nhất trong các sự mầu nhiệm, huyền  diệu  hơn  cả  trong  các  sự  huyền  diệu;  không  đến không đi, không đổi không dời, do thể minh giác mà sanh ra các duyên, như gương soi hàm chứa muôn hình tượng, như biển lớn dung nạp trăm dòng sông. Thâu tóm lại, thần khí ẩn trong gang tấc; trải rộng ra, soi chiếu khắp thế giới Đại thiên; tự do biến hóa, tác dụng vô cùng; là chúng sanh, mà cũng là Phật; là chân thật, mà cũng là quyền biến; khi mê trôi lăn mãi trong chốn mông mênh; lúc ngộ thường rõ biết trong từng giây phút.”
Đạo Phật dạy: “Chỉ một pháp là chính yếu, các pháp không nương vào; duyên bên ngoài tự dứt, tánh mầu nhiệm hiển bày; tâm ý quay về một mối thì trí tuệ nào lại không sáng rõ? Theo dòng tìm được nguồn cội thì chỗ nghi nào lại không thấu suốt? Về ý nghĩa cốt yếu, không còn gì hơn điểm này.”
Kinh Thư nói: “Chỉ một chỗ tinh chuyên, không có hai. Tinh chuyên là quan trọng nhất. Trước phải sửa trị thân tâm, sau mới sửa trị được việc nhà, việc nước.”
Kinh Phật dạy rằng: “Thường giữ tâm chân chánh, chẳng học điều gì khác.”
Mạnh tử nói: “Cái đạo của sự học hỏi không phải gì khác, chỉ tìm lại được cái tâm lạc lối của mình là xong.”(2)
______________________________________________________
(1) Pháp sư Anh ở Đồng Giang, tức pháp sư Đức Tạng Trạch Anh (德藏擇瑛), người Hàng Châu, chùa Tường Phù, có soạn Quán tâm lục, được đưa vào sách Truy môn cảnh huấn (緇門警訓- Đại chánh tạng, quyển 48, số hiệu 2023). Đoạn trích ở đây lấy từ Quán tâm lục.
(2) Trong sách Mạnh tử, quyển 6, Cáo tử chương cú thượng, tiết 11, Mạnh tử than rằng: “Người ta có con gà, con chó chạy lạc thì lo đi tìm lại, nhưng tâm

* Trang 1126 *
device

Người xưa nói: “Biết được tâm mình đang lạc lối, đó chính là  chỗ  công  phu.  Không  sợ  niệm  tưởng  sanh  khởi,  chỉ  sợ chậm rõ biết. Rõ biết sớm thì dừng lại sớm, hai việc ấy tương quan khéo léo với nhau; biết sai liền sửa lỗi, có thể học theo Cừ, Nhan.”(1)
Kinh  Lăng-già  dạy  rằng:  “Phật  dạy  tâm  là  chính  yếu. Hàng phục được tâm là thành đạo, muôn hạnh đều thành tựu. Lý duy tâm ấy không thể quên được. Mới biết rằng, từ nơi đất mà muôn vật đều sanh sôi; từ nơi lý mà muôn hạnh đều thành tựu.”
Bùi  Tướng  quốc  nói:  “Cái  tâm  bao  gồm  hết  thảy  muôn vật, phân chia ra thành giới, định, huệ; mở thông thành sáu ba-la-mật; chia nhỏ ra thành muôn công hạnh. Muôn hạnh chưa từng lìa khỏi tâm chuyên nhất; tâm chuyên nhất chưa từng trái với muôn hạnh. Cho nên nói rằng muôn hạnh hiển bày tông chỉ chân thật.”
Sách Tông kính lục nói rằng: “Lý thuyết và thực hành hỗ trợ cho nhau, không thể thiếu đi một. Pháp hữu vi tuy là hư dối, nhưng nếu bỏ đi thì đạo Phật khó thành; pháp vô vi tuy là chân thật, nhưng nếu vướng chấp vào đó thì tánh trí huệ không thể sáng.
“Cho nên đức Văn-thùy theo lý mà thực hành các hạnh, nhờ đó đạo sai biệt không thiếu; đức Phổ Hiền y theo
___________________________________________________
ý lạc lối thì lại không biết tìm về. Cái đạo của sự học hỏi không phải gì khác, chỉ tìm lại được cái tâm lạc lối của mình là xong.” (人有雞犬放,則知求之,有放心,而不知求。學問之道無他,求其放心而已矣。- Nhân hữu kê khuyển phóng tắc tri cầu chi, hữu phóng tâm nhi bất tri cầu. Học vấn chi đạo vô tha, cầu kỳ phóng tâm nhi dĩ hỹ.)
(1)Cừ, Nhan: tức Cừ Bá Ngọc và Nhan Hồi, đều là bậc hiền sĩ. Cừ Bá Ngọc là quan đại phu hiền đức ở nước Vệ, khi đức Khổng tử lưu lạc từng ở trọ nơi nhà ông. Nhan Hồi (tức Nhan Uyên) là vị đệ tử nổi tiếng hiền hậu nhất của Khổng tử. Ông mất năm 31 tuổi.

* Trang 1127 *
device

 
Quy Nguyên Trực Chỉ