LOGO VNBET
6. Chỗ khó dễ của phép tu thiền và Tịnh độ(1)
Có người hỏi rằng: “Thế gian có kẻ chấp vào công án, dạy người theo đó công phu, chỉ cốt tham thiền ngộ đạo, chẳng nguyện vãng sanh Tịnh độ. Pháp ấy
thế nào?”
 Đáp rằng: “Người căn tánh sáng suốt, trí huệ cao sâu có thể thật tham thật ngộ. Nhưng có đôi chút sai sót liền rơi vào chỗ sai lầm rất lớn.”
 Hỏi: “Làm sao biết là sai lầm?
 Đáp rằng: “Sai lầm là ở chỗ nếu như chưa chứng ngộ thì vẫn trôi lăn trong cõi luân hồi, chẳng bằng việc trì giới niệm Phật tu hành, chắc chắn sẽ được thẳng đường về Tịnh độ.
 “Này thiện tri thức! Ta chẳng ngăn việc tham thiền, chỉ sợ người không niệm Phật mà thôi! Vì sao vậy? Tham thiền ngộ đạo là việc khó, niệm Phật vãng sanh là việc dễ.
Người xưa nói rằng: “Chỗ cốt yếu của việc tham thiền là thấu rõ lý sanh tử, trong trăm người chưa có được vài ba người đạt đến. Niệm Phật cầu sanh Tịnh độ, muôn người đều thành tựu.” Cho nên nói rằng: “Tu thiền mà không tu
____________________________________
(1) Bài trước nói rõ về phép tham thiền và niệm Phật, bài này thâu nhiếp chỗ tinh yếu trong phép niệm Phật và tham thiền để phân biệt chỉ rõ: Hai phép tu vốn chẳng ngăn ngại nhau. Đối với bậc thượng trí, tham thiền và niệm Phật vốn không sai khác, tham là niệm, niệm là tham. Đối với hạng trung bình thì có thể vừa tham thiền vừa niệm Phật, tham giúp cho niệm, niệm giúp cho tham. Đối với hàng căn nhỏ trí thấp thì chuyên tâm niệm Phật cũng có thể đạt đến giải thoát. Đó là nhờ nguyện lực của Phật A-di-đà giúp cho, nên việc hành trì có thể nói là dễ dàng mà kết quả rất chắc chắn.

* Trang 132 *
device

Tịnh độ, mười người có đến chín người lạc đường.” Chẳng đúng như vậy sao?
Huống chi việc tham thiền và niệm Phật đều không ngăn trở  lẫn  nhau.  Nay  xin  nêu  rõ  sự  khó  dễ  của  hai  phép  tu thiền và Tịnh độ.
Tám mươi bốn ngàn pháp môn, thâu tóm lại không qua một câu Nam mô A-di-đà Phật; một ngàn bảy trăm công án, cũng không qua một câu Nam mô A-di-đà Phật. Vì sao vậy? Trong pháp niệm Phật có nhanh, có chậm, có lý ngày nay, có tích ngày xưa. Bậc trí huệ thượng căn có thể ngay tức thời thấy tánh thành Phật. Những kẻ trung bình và thấp kém chưa  thể  siêu  thoát  tức  thời,  nhưng  nương  nhờ  sức  Phật cũng sẽ được vãng sanh.
 Cho nên phép niệm Phật vượt hơn tất cả các pháp môn. Như lấy niệm Phật làm công án, công đức so với tất cả các công án, công đức khác vượt trội hơn đến trăm ngàn muôn ức lần. Vì sao vậy? Vì nếu công đức như nhau thì chư Phật ba đời, mười phương đã không cần phải tán thán đức Phật A-di-đà, và trong vô số kinh điển cũng chẳng cần chỉ bày phép tu để được về cõi Tịnh độ phương tây. Há chẳng nghe rằng các đời Tổ sư ai ai cũng đều niệm Phật hay sao? Cho đến các bậc danh hiền đời nay, người người cũng đều niệm Phật. Dầu tăng hay tục, dầu nam hay nữ, hết thảy đều niệm Phật. Nếu các pháp môn đều như nhau, sao chẳng nêu riêng biệt? Hãy xem, hết thảy những người tu hành, dù theo pháp môn nào, khi mở miệng cất tiếng cũng đều niệm một câu A-di-đàPhật. Vì sao vậy? Nên biết rằng nguyện lực của đức Phật A-di-đàlà vô biên, cho nên chỉ xưng, chỉ niệm riêng một danh hiệu của ngài.

* Trang 133 *
device

Hãy nghe bài kệ tán Phật rằng:
Ba đời, mười phương Phật,
A-di-đà bậc nhất.
Bốn mươi tám nguyện độ sinh,
Tòa sen chín phẩm hàm linh nương về.
Do đó suy ra thì công án niệm Phật thật là vượt hơn hết thảy các công án khác.
Lại nói, chín mươi sáu phái ngoại đạo đều vì muốn thoát sanh tử mà tu hành, nhưng đều không được giải thoát. Vì sao vậy? Đều do gặp phải những vị thầy ngu tối, đem pháp chánh  giảng  giải  thành  pháp  tà,  đem  pháp  Phật  thuyết thành pháp ma. Người sai lầm như thế rất nhiều. Tự mình đã sai lầm, lại còn dẫn dắt người khác phải sai lầm theo. Quả thật là:
Người mù dắt lối kẻ đui,
Cùng nhau rơi xuống hầm sâu lửa tràn!
Có lần đức Như Lai dạy ngài Mục-kiền-liênrằng: “Ví như muôn con sông cùng chảy, có nhiều cây gỗ nổi trôi theo dòng nước, dù trước dù sau cũng chẳng biết gì đến nhau, nhưng hết thảy đều quy tụ về biển cả. Người thế gian cũng vậy, dầu có những kẻ giàu sang sung túc, thảy đều chẳng khỏi những nỗi khổ sanh, già, bệnh, chết. Chỉ vì chẳng tin kinh Phật nên chẳng được sanh về nơi ngàn cõi Phật. Vì thế ta nói rằng cõi Phật A-di-đàlà dễ đến, dễ được, nhưng vì người ta chẳng chịu tu hành để được vãng sanh, ngược lại đi thờ phụng chín mươi sáu phái ngoại đạo, nên ta nói rằng những kẻ ấy là không có mắt, không có tai!”(1)
_________________________________
(1) Đoạn này trích ở sách Vạn thiện đồng quy.

* Trang 134 *
device

Hơn nữa, trong các sách Vãng sanh truyện(1) và Cao tăng truyệncó ghi lại những trường hợp kẻ hiền người ngu đều được vãng sanh, xưa nay đều có, thảy đều lìa bỏ nơi uế trược này mà về cõi nước thanh tịnh, sanh ra trong ao thất bảo, lìa được nỗi khổ ở trong bào thai, siêu phàm nhập thánh, đắc đạo chứng chân, không phải trải qua vô số kiếp mà dc thành quả Phật. Há chẳng phải là nhờ nương sức Phật khó nghĩ lường đó sao?
Như muốn vĩnh viễn siêu thoát sanh tử luân hồi, hưởng vui Niết-bàn, thì không pháp nào hơn được pháp môn vãng sanh.
Vì sao vậy? Cõi Ta-bà uế trược, hội đủ các nỗi khổ nên cầu đạo khó thành, còn nơi Tịnh độ, hội đủ các điều lành nên dễ lên hàng Bất thối.(2) Người xưng niệm danh hiệu Phật, chư Phật hộ niệm vãng sanh; người phát tâm Bồ-đề, nhờ đức Di-đàchiếu soi càng thêm tinh tấn. Bồ-tát, La-háncùng làm  bạn;cây  rừng,  chim  nước  thảy  đều  niệm  Phật.  Bên tai thường nghe diệu pháp, trong lòng dứt sạch tham sân. Khoái lạc vô cùng, thọ mạng không dứt.
Một khi sanh qua cõi ấy liền được địa vị Bất thối,(3) nào phải như trong cõi trời người, trước mắt biết bao điều trái
_______________________________
(1) Nguyên tác ghi là Vãng sanh lục(往生錄), e là nhầm, vì trong các bộ lục xưa không thấy có tên này, chỉ có sách Vãng sanh truyện(往生傳), gọi đủ là Vãng sanh Tây phương Tịnh độ thụy ứng truyện(往生西方淨土瑞應傳), chính là tập sách kể lại những câu chuyện về những người niệm Phật được vãng sanh.
(2) Bất thối: nói đủ là Bất thối chuyển, nghĩa là các quả vị mà người tu tập vĩnh viễn không còn thối lui nữa, chỉ tiếp tục tu tiến cho đến khi trọn thành quả Phật.
(3) Nguyên tác dùng A-duy(阿惟), nói đủ là A-duy-việt-trí(阿惟越致), thường gặp hơn là A-bệ-bạt-trí(阿鞞跋致), đều là do phiên âm từ tiếng Phạn là Avivartika, chỉ địa vị Bất thối chuyển của người tu học

* Trang 135 *
device

nghịch. Trên đường tu tập Quyền thừa,(1) căn lành hiếm khi được trọn vẹn. Ba bậc hiền chưa vào Thập địa(2) còn chưa hiểu đạo nên mất niệm; Xá-lỵ-phấttrụ ở địa vị thứ sáu còn gặp duyên ác mà thối tâm.(3) Cho nên trong hội Pháp Hoa có năm ngàn người lui ra.(4) Trong kinh Bảo Tích, kẻ thất đạo cũng rất nhiều. Xem như lúc Phật còn tại thế mà còn như vậy, huống chi đời nay lại chẳng thế sao? Cho nên biết rằng, người tu hành trong ba thừa (5) trải
___________________________________
(1) Quyền thừa là chỉ chung những pháp môn do quyền biến theo căn cơ người tu mà tạm lập ra. Có hai nghĩa chính: Nếu chỉ xét trong pháp Đại thừa thì có Quyền thừa và Phật thừa. Như các pháp môn thẳng hướng đến quả Phật gọi là Phật thừa, còn các pháp môn tu chứng dần dần qua các địa vị theo hạnh Bồ Tát gọi là Quyền thừa. Nếu nói rộng ra thì ngoài Phật thừa ra, tất cả các pháp môn tạm lập khác thì đều gọi là Quyền thừa, như ba thừa Thanh văn, Duyên giác, và Bồ Tát đều gọi chung là Quyền thừa. Phật thừa cũng gọi là Nhất thừa hay Thật thừa.
(2) Ba bậc hiền chưa vào Thập địa (Địa tiền tam hiền): tức là các vị Bồ Tát đang tu Thập trụ, Thập hạnh và Thập hồi hướng trong Đại thừa. Vì chưa chứng thánh quả, nên gọi là hiền.
(3) Thập trụ là: 1. Phá tâm trụ, 2. Trì địa trụ, 3. Tu hành trụ, 4. Sanh quí trụ, 5. Phương tiện cụ túc trụ, 6. Chánh tâm trụ, 7. Bất thối trụ, 8. Đồng chân trụ, 9. Pháp vương tử trụ, 10. Quán đỉnh trụ. Xá-lỵ-phấttu chứng đến địa vị thứ sáu trong Thập trụ, thực hành pháp bố thí. Có người bà-la-môn đến xin đôi mắt, ông liền móc mắt ra cho. Người ấy xin được rồi, bèn nhổ nước miếng. Xá-lỵ-phấtnhân đó sanh lòng giận, liền thối tâm, trở lại địa vị thấp hơn.
(4)Xá-lỵ-phấtđã ba lần thỉnh Phật giảng Kinh Pháp Hoa. Khi Phật hứa giảng kinh ấy, có năm ngàn người trong chúng hội vì thấy không thích hợp nên chẳng muốn nghe, bèn lễ Phật và lui ra. Đức Phật lặng thinh để cho họ ra đi.
(5) Ba thừa: Thanh văn thừa, Duyên giác thừa và Bồ Tát thừa.

* Trang 136 *
device

không thành; còn trong pháp môn niệm Phật chỉ như búng móng tay đã được địa vị Bất thối.
Vì thế, sanh về Tịnh độ chỉ có tiến mà không lùi, quyết định  sẽ  thành  Phật.  Cho  nên  trong  kinh A-di-đà có  dạy rằng: “Những chúng sanh sanh về cõi Cực Lạc đều là bậc A-bệ-bạt-trí.” A-bệ-bạt-trínghĩa là địa vị Bất thối.
Than ôi! Kẻ mới phát tâm, lòng tin còn cạn cợt, nếu chẳng nương nhờ sức Phật giúp thêm, thật khó mà tu hành tiến tới. Phật A-di-đà có lời nguyện sâu, hết thảy những ai có duyên(1) đều được tiếp độ.
Này các vị! Ngay từ khi đức Phật tổ vừa lập đạo, còn chỉ bày pháp môn niệm Phật, huống chi những người tu thiền đời nay lại chẳng tin việc vãng sanh Tịnh độ hay sao?
Người tu Tịnh độ vốn chẳng hề ngăn ngại việc tham thiền, sao kẻ tham thiền lại chê bỏ pháp Tịnh độ mà chẳng tu?
 
____________________________________
(1) Những ai có duyên: chỉ những người phát tâm niệm Phật. Bởi chính việc niệm Phật đó là kết duyên với Phật A-di-đà, do đức Phật này đã có lời nguyện lớn là sẽ tiếp độ tất cả những chúng sanh nào niệm Phật.
 

* Trang 137 *
device

 
Quy Nguyên Trực Chỉ