LOGO VNBET
mà thôi, đâu biết tới sự vui thích của con rồng xanh mặc tình xuống tận biển sâu hay bay lên trời cao! Họ ví như con chim sâu nhỏ bé chỉ biết cái vui được chuyền qua lại trong khoảng một tấc vuông nơi rào tre, nào biết tới sự thích thú của chim bằng to lớn cất cánh bay cao đến chín muôn dặm, gió lộng dưới chân!
“Nhưng những việc ấy cũng chẳng lấy gì làm lạ, chỉ là do nơi tâm lượng hẹp hòi, không thể giáo hóa được mà thôi.”(1)
_______________________________________________________
(1)Trong quyển hạ này, từ bài 1 đến bài 9 thuật lại những nội dung vấn đáp giữa ông Vương Trung người xứ Thái Nguyên với thiền sư Không Cốc. Có những nhân vật và sự kiện được nhắc đến thuộc về triều Minh, hoặc các niên hiệu như Vĩnh Lạc (1403), Tuyên Đức (1426), đều là muộn hơn so với thời đại của ngài Tông Bổn (triều Nam Tống, khoảng đời Tống Thần Tông 1068 - 1086). Như vậy, có thể đoán chắc là trong lần khắc bản về sau, những bài này đã được thêm vào chứ không có trong bản do ngài Tông Bổn soạn ra ban đầu. Người thêm vào rất có thể là bà Hải Hiền, người đã lo việc khắc bản in lại. Tuy không xác định được bà Hải Hiền sống vào niên đại nào, nhưng có thể đoán là vào khoảng cuối đời Minh hoặc muộn hơn. 
Phá bất tín nhân quả

Hoặc viết: Tu thiện tác phước, niệm Phật vãng sanh, bất túc tín dã.
Nhất Nguyên viết: Tử hà vi nhi bất tín hồ?
Bỉ viết: Thả dĩ mục tiền ngôn chi, thanh liêm hành thiện chi sĩ, ưng đắc phước thọ câu toàn, nhi phản bần xúc đa tật. Tác ác đồ sát chi nhân, ưng chiêu xúc linh bần bệnh, nhi

* Trang 937 *
device

人, 應招促齡貧病,而更延壽豐饒。吾以二者觀之,是以不信修善作福,念佛往生。
餘曰。甚矣子之不達也。子之所說如管窺天。非天之小也,是人見之小也。
不見寶鑑云。
善有善報,
惡有惡報。
莫言不報,
時節未到。
 
湛湛青天不可欺,
未曾舉意早先知。
善惡到頭終有報,
只爭來早與來遲。
又云。
人閒私語,
天聞若雷。
暗室虧心,
神目如電。

* Trang 938 *
device

nhi cánh diên thọ phong nhiêu. Ngô dĩ nhị giả quan chi, thị dĩ bất tín tu thiện, tác phước, niệm Phật vãng sanh.
Dư viết: Thậm hỹ tử chi bất đạt dã. Tử chi sở thuyết, như quản khuy thiên, phi thiên chi tiểu dã, thị nhân kiến chi tiểu dã.
Bất kiến Bảo giám vân:
Thiện hữu thiện báo.
Ác hữu ác báo.
Mạc ngôn bất báo.
Thời tiết vị đáo.

Trạm trạm thanh thiên bất khả khi.
Vị tằng cử ý tảo tiên tri.
Thiện ác đáo đầu chung hữu báo.
Chỉ tranh lai tảo dữ lai trì.
Hựu vân:
Nhân gian tư ngữ.
Thiên văn nhược lôi.
Ám thất khuy tâm.
Thần mục như điển.

* Trang 939 *
device

又云。
善惡若無報,
乾坤必有私。
眞武垂訓曰。
造作善善惡惡,
報應如影隨形。
莫道造惡不報,
直待惡貫滿盈。
莫道修善無應,
直待善果圓成。
因果錄云。
要知前世因,
今生受者是。
要知後世果。
今生作者是。
又云。
假使經百劫,  
所作業不亡。
因緣會遇時,  
果報還自受。

* Trang 940 *
device

Hựu vân:
Thiện ác nhược vô báo.
Càn khôn tất hữu tư.
Chân Võ thùy huấn viết:
Tạo tác thiện thiện ác ác.
Báo ứng như ảnh tùy hình.
Mạc đạo tạo ác bất báo.
Trực đãi ác quán mãn doanh.
Mạc đạo tu thiện vô ứng.
Trực đãi thiện quả viên thành.
Nhân quả lục vân:
Yếu tri tiền thế nhân.
Kim sanh thọ giả thị.
Yếu tri hậu thế quả.
Kim sanh tác giả thị.
Hựu vân:
Giả sử bách thiên kiếp.
Sở tác nghiệp bất vong.
Nhân duyên hội ngộ thời.
Quả báo hoàn tự thọ.

* Trang 941 *
device

涅槃經云。業有三報。一現報。現作善惡之業,現受苦樂之報。二生報或前生作業,今生受報,或今生作業,來生受果。三速報。眼前作業,目下受報。
易曰。積善之家,必有餘慶。積不善之家,必有餘殃。
又曰。鬼神害盈而福謙。
孝經云。天地明察,神明章矣。
曾子曰。戒之戒之。出乎爾者,反乎爾者也。
書云。天道福善禍淫。
老子曰。天網恢恢,疎而不漏。
又云。陽網疎而易漏,陰網密以難逃。
佛嘗謂阿難曰。人有今世爲善,死墮地獄者。今世爲惡,死生天堂者。
阿難問。何故。佛言。今世爲善,死墮地獄者,今世之善未熟,前世之惡已熟也。今世爲惡,死生天堂者,今世之惡未熟,前世之善已熟也。熟處先受報。譬如欠債急處先還。

* Trang 942 *
device

Niết-bàn kinh vân: Nghiệp hữu tam báo. Nhất hiện báo, hiện tác thiện ác chi nghiệp, hiện thọ khổ lạc chi báo, Nhị sanh báo, hoặc tiền sanh tác nghiệp, kim sanh thọ báo, hoặc kim sanh tác nghiệp, lai sanh thọ báo. Tam tốc báo, nhãn tiền tác nghiệp, mục hạ thọ báo.
Dịch viết: Tích thiện chi gia, tất hữu dư khánh. Tích bất thiện chi gia, tất hữu dư ương.
Hựu viết: Quỷ thần hại doanh nhi phước khiêm.
Hiếu kinh vân: Thiên địa minh sát, thần minh chương hỹ.
Tăng tử viết: Giới chi, giới chi! Xuất hồ nhĩ giả, phản hồ nhĩ giả dã.
Thư vân: Thiên đạo phước thiện họa dâm.
Lão tử viết: Thiên võng khôi khôi, sơ nhi bất lậu.
Hựu vân: Dương võng sơ nhi dị lậu, âm võng mật dĩ nan đào.
Phật thường vị A-nan viết: Nhân hữu kim thế vi thiện, tử đọa địa ngục giả; kim thế vi ác, tử sanh thiên đường giả.
A-nan vấn: Hà cố? Phật ngôn: Kim thế vi thiện, tử đọa địa ngục giả, kim thế chi thiện vị thục, tiền thế chi ác dĩ thục dã. Kim thế vi ác, tử sanh thiên dường giả, kim thế chi ác vị thục, tiền thế chi thiện dĩ thục dã. Thục xứ tiên thọ báo, thí như khiếm trái, cấp xứ tiên hoàn.

* Trang 943 *
device

由此推之,三教皆言此理,但有遲速耳。豈可以目前未見果報而遂不信因果,因以不信淨土乎。
彼曰。富貧壽夭皆從天命,焉有輪迴之報乎。
餘曰。觀子之理實不明也。世人雖曰天命,天豈私於人哉。蓋人前世所爲不同,故今生受報亦不同。豈是天之所主耳。
是以此身謂之報身。報我前世之所爲,故生此身也。天何容心哉。
譬如人有功罪於外,當受賞罰於官府。官府豈私於人哉。唯以有功當賞,有罪當罰。豈以賞罰無故而加於人乎。
世閒官府猶不以當賞無故而加於人,况天地造化豈以禍福無故而加於人也。
是知前世所爲有善惡,故今生禍福以報之。所以不能純乎善,故不得純受其福也。乃有富貴而苦夭者,有貧賤而壽樂者,  有榮寵而悴辱者,有卑困而安閒者,有少年登高科者,有

* Trang 944 *
device

Do thử suy chi, Tam giáo giai ngôn thử lý, đãn hữu trì tốc nhĩ. Khởi khả dĩ mục tiền vị kiến quả báo nhi toại bất tín nhân quả, nhân dĩ bất tín Tịnh độ hồ?
Bỉ viết: Phú bần thọ yểu, giai tùng thiên mạng, yên hữu luân hồi chi báo hồ?
Dư viết: Quan tử chi lý, thật bất minh dã. Thế nhân tuy viết thiên mạng, thiên khởi tư ư nhân tai? Cái nhân tiền thế sở vi bất đồng, cố kim sanh thọ báo diệc bất đồng, khởi thị thiên chi sở chủ nhĩ?
Thị dĩ thử thân vị chi báo thân, báo ngã tiền thế chi sở vi, cố sanh thử thân dã. Thiên hà dung tâm tai?
Thí như nhân hữu công tội ư ngoại, đương thọ thưởng phạt  ư  quan  phủ.  Quan  phủ  khởi  tư  ư  nhân  tai?  Duy  dĩ hữu công đương thưởng, hữu tội đương phạt. Khởi dĩ thưởng phạt vô cố nhi gia ư nhân hồ?
Thế gian quan phủ, du bất dĩ thưởng phạt vô cố nhi gia ư nhân, huống thiên địa tạo hóa, khởi dĩ họa phước vô cố nhi gia ư nhân dã.
Thị tri tiền thế sở vi hữu thiện ác, cố kim sanh họa phước dĩ báo chi.
Sở dĩ bất năng thuần hồ thiện, cố bất đắc thuần thọ kỳ phước dã. Nãi hữu phú quý nhi khổ yểu giả, hữu bần tiện nhi thọ lạc giả, hữu vinh sủng nhi tụy nhục giả, hữu ty khốn nhi  an  nhàn  giả,  hữu  thiếu  niên  đăng  cao  khoa  giả, 

* Trang 945 *
device

終身不得第者,有財穀豐盈而無兒女者,有逼迫艱難而兒女多者,有夫在而妻死者,有妻在而夫死者,有子在父前而死者,有孫在公前而死者,有先樂而後苦者,有先苦而後樂者,有前後樂而中苦者,有前後苦而中樂者,有一生而受苦者,有一生而受樂者。
我今問子。斯等何故而致然耶。
彼則曰。實不明矣。
餘曰。子旣不明,云何不信。若人撥無因果,必墮阿鼻地獄。地獄罪畢,復墮餓鬼。餓鬼罪畢,復墮畜生。畜生道中,償他宿債。殺他一命,還他一命。喫他八兩,還他半斤。
畜生罪畢,劣得人身。雖得人身,貧竆下賤,盲聾瘖啞,腳跛手折,惡病所纒,饑寒所逼,不得見佛,不聞正法,不遇聖賢,不逢知識,展轉輪迴,受苦不息。
古德云。
欲得不招無間業,
莫謗如來正法輪。

* Trang 946 *
device

hữu chung thân bất đắc đệ giả, hữu tài cốc phong doanh nhi vô nhi nữ giả, hữu bức bách gian nan nhi nhi nữ đa giả, hữu phu tại nhi thê tử giả, hữu thê tại nhi phu tử giả, hữu tử tại phụ tiền nhi tử giả, hữu tôn tại công tiền nhi tử giả, hữu tiên lạc nhi hậu khổ giả, hữu tiên khổ nhi hậu lạc giả, hữu tiền hậu lạc nhi trung khổ giả, hữu tiền hậu khổ nhi trung lạc giả, hữu nhất sanh nhi thọ khổ giả, hữu nhất sanh nhi thọ lạc giả.
Ngã kim vấn tử: Tư đẳng hà cố nhi trí nhiên da?
Bỉ tắc viết: Thật bất minh thử.
Dư viết: Tử ký bất minh, vân hà bất tín? Nhược nhân bát vô nhân quả, tất đọa A-tỳđịa ngục. Địa ngục tội tất, phục đọa ngạ quỷ. Ngạ quỷ tội tất, phục đọa súc sanh, Súc sanh đạo trung, thường tha túc trái. Sát tha nhất mạng hoàn tha nhất mạng, Khiết tha bát lượng, hoàn tha bán cân.
Súc sanh tội tất, liệt đắc nhân thân. Tuy đắc nhân thân, bần cùng hạ tiện, manh lung ấm á, cước bả thủ chiết, ác bệnh  sở  triền,  cơ  hàn  sở  bức,  bất  đắc  kiến  Phật,  bất  văn chánh pháp, bất ngộ thánh hiền, bất phùng tri thức, triển chuyển luân hồi, thọ khổ bất tức.
Cổ đức vân:
Dục đắc bất chiêu vô gián nghiệp.
Mạc báng Như Lai Chánh pháp luân.

* Trang 947 *
device

 
Quy Nguyên Trực Chỉ