LOGO VNBET
Sơ Tương làm thầy đó sao?(1) Phải biết rằng, các vị ấy làm sao bằng Phật được? Huống chi đạo lớn của Phật, nước chẳng thể trôi, lửa chẳng thể cháy, gông cùm chẳng thể giữ, gươm đao chẳng thể đâm, thuốc độc không thể làm hại; đạo ấy sanh mà chẳng sanh, chẳng sanh mà sanh, diệt mà chẳng diệt, chẳng diệt mà diệt, ở nơi phàm không giảm bớt, ở nơi thánh cũng chẳng tăng thêm, dường như hư không, vậy làm sao mà diệt được?
Kìa những kẻ như Hàn Dũ đời Đường, Âu Dương Tu đời Tống,  dùng  những  lời  rỗng  tuếch  mà  muốn  hủy  diệt  đạo Phật, khác gì chim tinh vệ muốn lấp biển Đông, kiến vàng muốn đào hang chôn núi Thái, thật đáng chê cười là không biết tự lượng sức.”
Người kia nghe lời giảng giải, ra vẻ hổ thẹn, liền bái tạ mà lui. Nhân đó mới viết ra bài luận này.
_______________________________________
(1) Đức Khổng tử năm 25 tuổi đến kinh đô nhà Châu hỏi lễ ở ngài Lão Đam (Lão tử), kính vào bậc thầy, khen rằng Lão Đam hiểu thông việc cổ kim. Năm 38 tuổi, ngài học việc quan ở Đàm tử, lại học nhạc ở Trường Hoằng. Về sau còn học đàn cầm với Sư Tương. 
Tĩnh Trai Lưu học sĩ: Tam giáo bình tâm luận

Thường quan Trung quốc chi hữu Tam giáo dã. Tự Phục Hy thị họa bát quái, nhi Nho giáo thủy ư thử. Tự Lão tử trước Đạo đức kinh, nhi Đạo giáo thủy ư thử. Tự Hán Minh Đế mộng kim nhân, nhi Phật giáo thủy ư thử. Thử Trung quốc hữu Tam giáo chi tự dã.

* Trang 473 *
device

大抵,儒以正設教,道以尊設教,佛以大設教。觀其好生惡殺,則同一仁也。視人猶巳,則同一公也。懲忿窒慾,禁過防非,則同一操修也。雷霆眾聵,日月羣盲,則同一風化也。
              由麤迹而論,則天下之理不過善惡二途。而三教之意,無非欲人之歸于善耳。故孝宗皇帝製原道辦曰。以佛治心,以道治身,以儒治世。誠知心也,身也,世也,不容有一之不治,則三教豈容有一之不立。無盡居士作護法論曰。儒療皮膚,道療血脈,佛療骨髓。誠知皮膚也,血脈也,骨髓也,不容有一之不療也。如是則三教豈容有一之不行焉。
              儒教在中國,使綱常以正,人倫以明。禮樂刑政,四達不悖。天地萬物,以位以育。其有功於天下也,大矣。故秦皇欲去儒,而儒終不可去。
              道教在中國,使人清虛以自守,卑弱以自持。一洗紛紜轇轕之習,而歸於靜默無爲之境。其有裨於世教也,至矣。故梁武帝欲除道,而道終不可除。

* Trang 474 *
device

Đại để Nho dĩ chánh thiết giáo, Đạo dĩ tôn thiết giáo, Phật dĩ đại thiết giáo. Quan kỳ háo sanh ố sát, tắc đồng nhất nhân dã. Thị nhân du tỵ, tắc đồng nhất công dã. Trừng phẫn trất dục, cấm quá phòng phi, tắc đồng nhất thao tu dã. Lôi chấn chúng hội nhật nguyệt quần manh, tắc đồng nhất phong hóa dã.
Do thô tích nhi luận, tắc thiên hạ chi lý bất quá thiện ác nhị đồ. Nhi tam giáo chi ý, vô phi dục nhân chi quy vu thiện nhĩ. Cố Hiếu Tông hoàng đế chế Nguyên đạo biện viết: Dĩ Phật trị tâm, dĩ Đạo trị thân, dĩ Nho trị thế. Thành tri tâm dã, thân dã thế dã, bất dung hữu nhất chi bất trị, tắc Tam giáo khởi dung hữu nhất chi bất lập. Vô Tận cư sĩ tác Hộ pháp luận viết: Nho liệu bì phu, Đạo liệu huyết mạch, Phật liệu cốt tủy. Thành tri bì phu dã, huyết mạch dã, cốt tủy dã, bất dung hữu nhất chi bất liệu dã. Như thị tắc Tam giáo khởi dung hữu nhất chi bất hành yên.
Nho giáo tại Trung quốc, sử cương thường dĩ chánh, nhân luận dĩ minh. Lễ nhạc hình chánh, tứ đạt bất bội. Thiên địa vạn vật, dĩ vị dĩ dục. Kỳ hữu công ư thiên hạ dã, đại hỹ. Cố Tần hoàng dục khử Nho, nhi Nho chung bất khả khử.
Đạo giáo tại Trung quốc, sử nhân thanh hư dĩ tự thủ, ty nhược dĩ tự trì. Nhất tẩy phân vân giao cát chi tập, nhi quy ư tĩnh mặc vô vi chi cảnh. Kỳ hữu tì ư thế giáo dã, chí hỹ. Cố Lương Võ đế dục trừ Đạo, nhi Đạo chung bất khả trừ.

* Trang 475 *
device

佛教在中國,使人棄華而就實,背僞而歸真。由力行而造於安行,由自利而至於利彼。其爲生氏之所依歸者,無以加矣。故三武之君欲滅佛,而佛終不可滅。
              隋,李士謙之論三教也,謂佛日也,道月也,儒五星也。豈非三光在天闕一不可,而三教在世亦缺一不可。雖其優劣不同,要不容於偏廢歟。
              然而人有異心,心有異見。慕道者,謂佛不如道之尊。向佛者,謂道不如佛之大。儒家以正自處,又兼斥道,佛以爲異端。是是非非,紛然淆亂,蓋干百年于此矣。
            吾將明而辯之。切不可以私心論,不可以愛之心論。唯平其心念,究其極功,則可以渙然水釋也。蓋極功者,收因結果處也。天下事事物物皆有極功。沾體塗足,耕者之事也。至於倉廪充實,則耕者之極功也。草行露宿,商者之事也。至於黃金滿籝,則商者之極功也。唯三教亦然。儒有儒之極功,道有道之極

* Trang 476 *
device

Phật giáo tại Trung quốc, sử nhân khí hoa nhi tựu thật, bội ngụy nhi quy chân. Do lực hành nhi tạo ư an hành, do tự lợi nhi chí ư lợi bỉ. Kỳ vi sanh dân chi sở y quy giả, vô dĩ gia hỹ. Cố tam Võ chi quân dục diệt Phật, nhi Phật chung bất khả diệt.
Tùy, Lý Sĩ Khiêm chi luận Tam giáo dã, vị Phật nhật dã, Đạo nguyệt dã, Nho ngũ tinh dã. Khởi phi tam quang tại thiên, khuyết nhất bất khả, nhi Tam giáo tại thế diệc khuyết nhất bất khả. Tuy kỳ ưu liệt bất đồng, yếu bất dung ư thiên phế dư.
Nhiên nhi nhân hữu dị tâm, tâm hữu dị kiến. Mộ Đạo giả, vị Phật bất như Đạo chi tôn. Hướng Phật giả, vị Đạo bất như Phật chi đại. Nho gia dĩ chánh tự xử, hựu kiêm xích Đạo, Phật dĩ vi dị đoan. Thị thị phi phi, phân nhiên hào loạn, cái thiên bách niên vu thử hỹ.
Ngô tương minh nhi biện chi. Thiết bất khả dĩ tư tâm luận,  bất  khả  dĩ  ái  tắng  chi  tâm  luận.  Duy  bình  kỳ  tâm niệm, cứu kỳ cực công, tắc khả dĩ hoán nhiên thủy thích dã. Cái cực công giả, thâu nhân kết quả xứ dã. Thiên hạ sự sự vật vật giai hữu cực công. Triêm thể đồ túc, canh giả chi sự dã. Chí ư thương lẫm sung thật, tắc canh giả chi cực công dã. Thảo hành lộ túc, thương giả chi sự dã. Chí ư hoàng kim mãn doanh, tắc thương giả chi cực công dã.
Duy  Tam  giáo  diệc  nhiên.  Nho  hữu  Nho  chi  cực  công, Đạo hữu Đạo chi cực công, Phật hữu Phật chi cực công. Do

* Trang 477 *
device

功,佛有佛之極功。由其極功觀其優劣,則有不待辯而明者,自今觀之。
              儒家之教,自一身而一家,自一家而一國,自一國而放諸四海,彌滿六合,可謂守約而施博矣。若夫四海六合之外則何如哉。其說曰。東漸西被,訖于四海。是極遠不過至四海,訖則止於此,而更無去處矣。是儒家之教然也。故學儒者,存心養性,蹈仁履義,粹然爲備道全美之士。而見諸施設,措諸事業,可以致君,可以澤民,可以安國家而利社稷,可以扶世教而致太平。功成身老,名存靑史。儒之極功如此而已。曾子曰。死而後已,不亦遠乎。蓋至於死而極矣。
            道家之教,自吾身而通乎幽冥,自人閒而超乎天上,自山林巖穴而至於渺渺大羅,巍巍金闕,可謂超凡而人聖者。若夫天地造化之外,則何如哉。其說曰。大周天界,細人微塵。是極大不過周天界,界則限於此。而外此者,非所與知矣。是道家之教然也。故學道者,精神專一,動合無形,翹然於清淨寡欲之境。而吐

* Trang 478 *
device

kỳ cực công quan kỳ ưu liệt. Tắc hữu bất đãi biện nhi minh giả, tự kim quan chi.
Nho gia chi giáo, tự nhất thân nhi nhất gia, tự nhất gia nhi nhất quốc, tự nhất quốc nhi phóng chư tứ hải, di mãn lục hiệp, khả vị thủ ước nhi thi bát hỹ. Nhược phù tứ hải lục hiệp chi ngoại tắc hà như tai. Kỳ thuyết viết: Đông tiệm tây bị, ngật vu tứ hải. Thị cực viễn bất quá chí tứ hải, ngật tắc chỉ ư thử, nhi cánh vô khứ xứ hỹ. Thị Nho gia chi giáo nhiên dã. Cố học Nho giả, tồn tâm dưỡng tánh, đạo nhân lý nghĩa, túy nhiên vi bị đạo toàn mỹ chi sĩ. Nhi kiến chư thi thiết, thố chư sự nghiệp. Khả dĩ trí quân, khả dĩ trạch dân, khả dĩ an quốc gia nhi lợi xã tắc, khả dĩ phò thế giáo nhi trí thái bình. Công thành thân lão, danh tại thanh sử. Nho chi cực công như thử nhi dĩ. Tăng Tử viết: Tử nhi hậu dĩ, bất diệc viễn hồ. Cái chí ư tử nhi cực hỹ.
Đạo gia chi giáo, tự ngô thân nhi thông hồ u minh, tự nhân gian nhi siêu hồ thiên thượng, tự sơn lâm nham huyệt nhi chí ư diểu diểu đại la, nguy nguy kim khuyết, khả vị siêu phàm nhi nhập thánh giả. Nhược phù thiên địa tạo hóa chi ngoại, tắc hà như tai. Kỳ thuyết viết: Đại châu thiên giới, tế nhập vi trần. Thị cực đại bất quá châu thiên giới, giới tắc hạn ư thử. Nhi ngoại thử giả, phi sở dữ tri hỹ. Thị Đạo gia chi giáo nhiên dã. Cố học đạo giả, tinh thần chuyên nhất, động hiệp vô hình, kiều nhiên ư thanh tịnh quả dục chi cảnh. Nhi thổ cố nạp tân, tích công lũy hạnh. Khả dĩ thi giải, khả dĩ phi thăng, khả dĩ dịch quỷ thần nhi

* Trang 479 *
device

故納新,積功累行。可以尸解,可以飛昇,可以役鬼神而召風雨,可以贊造化而立玄功。壽量無竆,快樂自在,道之極功如此而已。黃庭經云。長生久眎乃飛去。蓋至長生則極矣。
              佛家之教,一佛出現則以三千大千世界爲報刹。姑以一世界言之。一世界之中,有須彌山從大海峙,出于九霄之上。日月遁環于山之腰而分晝夜。須彌四靣爲四洲,東曰弗于逮,西曰瞿耶尼,南曰閻浮提,北曰鬱單越。四大洲之中,各有三千洲。今此之世界,則閻浮提也。今此之中華,則南洲三千洲中之一洲也。
              釋迦下生於天竺,乃南洲之正中也。須彌四旁上隣日月之處,謂之四天王。又上則謂之帝釋天。又上於虛空之中朗然而住,雲層四重天,總名欲界。又上雲層十八重天,總名色界。又上空層四重天,總名無色界。
            如是三界中,諸眾生軰,有生老病死,是爲一世界也。如此一千世界,謂之小千。如此一千小世界,謂之中千,即百萬也。如此一千中千

* Trang 480 *
device

 triệu phong vũ, khả dĩ tán tạo hóa nhi lập huyền công. Thọ lượng vô cùng, khoái lạc tự tại, đạo chi cực công như thử nhi dĩ. Hoàng Đình kinh vân: Trường sanh cửu thị nãi phi khứ. Cái chí trường sanh tắc cực hỹ.
Phật gia chi giáo, nhất Phật xuất hiện tắc dĩ tam thiên đại thiên thế giới vi báo sát. Cô dĩ nhất thế giới ngôn chi. Nhất thế giới chi trung, hữu Tu-di sơn tùng đại hải trĩ, xuất vu cửu tiêu chi thượng. Nhật nguyệt tuần hoàn vu sơn chi yên  nhi  phân  trú  dạ. Tu-di tứ  diện  vi  tứ  châu,  đông  viết Phất-vu-đãi, tây viết Cù-da-ni, nam viết Diêm-phù-đề, bắc viết Uất-đan-việt. Tứ đại châu chi trung, các hữu tam thiên châu. Kim thử chi thế giới, tắc Diêm-phù-đề dã. Kim thử chi Trung Hoa, tắc nam châu tam thiên châu trung chi nhất châu dã. Thích-cahạ sanh ư Thiên Trúc, nãi nam châu chi chánh trung dã.
Tu-ditứ bàn thượng lân nhật nguyệt chi xứ, vị chi tứ thiên  vương.  Hựu  thượng  tắc  vị  chi Đế-thích thiên.  Hựu thượng ư hư không chi trung lãng nhiên nhi trụ, vân tằng tứ trùng thiên, tổng danh Dục giới. Hựu thượng vân tằng thập bát trùng thiên, tổng danh Sắc giới. Hựu thượng không tằng tứ trùng thiên, tổng danh Vô sắc giới.
Như thị tam giới trung, chư chúng sanh bối, hữu sanh lão bệnh tử, thị vi nhất thế giới dã. Như thử nhất thiên thế giới,  vị  chi  tiểu  thiên.  Như  thử  nhất  thiên  tiểu  thiên  thế giới, vị chi trung thiên, tức bách vạn dã. Như thử nhất thiên trung thiên thế giới, vị chi đại thiên, tức bách ức dã.

* Trang 481 *
device

世界,謂之大千,即百億也。以三次言千,故云三千大千世界,其實一大千爾。
              一大千之中,有百億須彌山,百億日月,百億四天下。如小錢一百萬貫,每一界置一錢,盡此一百萬貫,方爲大千世界,此一佛報利也。
              一佛出現,則百億世界中,有百億身同時出現。故梵網經云。
一華百億國,
一國一釋迦,
各坐菩提樹,
一時成佛道。
              如是千百億盧舍那本身,千百億釋迦,各接微塵眾。是之謂千百億化身也。
              以千百億化身,而化度千百億世界,其中胎,卵,濕,化,無足,二足,四足,多足,有色,無色,有想,無想,乃至非想,非非想,皆令得度。是佛家之教然也。
            故學佛者,識五蘊之皆空,澄六根於清淨。遠離十惡,修行十善。觀四念處,行四正勤。

* Trang 482 *
device

Dĩ tam thứ ngôn thiên, cố vân tam thiên đại thiên thế giới, kỳ thật nhất đại thiên nhĩ.
Nhất đại thiên chi trung, hữu bách ức Tu-di sơn, bách ức nhật nguyệt, bách ức tứ thiên hạ. Như tiểu tiền nhất bách vạn quán, mỗi nhất giới trí nhất tiền, tận thử nhất bách vạn quan, phương vi đại thiên thế giới, thử nhất Phật báo sát dã.
Nhất Phật xuất hiện, tắc bách ức thế gian trung, hữu bách ức thân đồng thời xuất hiện. Cố Phạm Võng kinh vân:
Nhất hoa bách ức quốc.
Nhất quốc nhất Thích-ca.
Các tọa Bồ-đề thọ.
Nhất thời thành Phật đạo.
Như thị thiên bách ức Lô-xá-na bổn thân, thiên bách ức Thích-ca, các tiếp vi trần chúng. Thị chi vị thiên bách ức hóa thân dã.
Dĩ thiên bách ức hóa thân, nhi hóa độ thiên bách ức thế giới, kỳ trung thai, nỗn, thấp, hóa, vô túc, nhị túc, tứ túc, đa túc, hữu sắc, vô sắc, hữu tưởng, vô tưởng, nãi chí phi tưởng, phi phi tưởng, giai linh đắc độ. Thị Phật gia chi giáo nhiên dã.
Cố học Phật giả, thức ngũ uẩn chi giai không, trừng lục căn ư thanh tịnh. Viễn ly thập ác, tu hành thập thiện. Quán tứ niệm xứ, hành tứ chánh cần. Trừ lục thập nhị kiến nhi

* Trang 483 *
device

除六十二見,而邪僞無所容。斷九十八使,而煩惱莫能亂。三千威儀,八萬細行,無不謹守。四無量心,六波羅蜜,常用熏修。
              其閒爲法忘軀,則如剥皮刺血書經,斷臂投身叅請,而不怯不疑。爲物忘己,則如忍苦割肉餧鷹,捨命將身飢虎,而不懼不畏。錢財珍寶,國城妻子,棄之如弊屣。支節手足,頭目髓腦,捨之如遺蛻。
              從生至生,經百千萬億生,而此心不退轉也。從劫至劫,經百千萬億劫,而此心愈精進也。由是三祗果滿,萬德功圓。
              離四句,絶百非。通達無量無邊法門。善人無量無邊三昧。成就五根,五力。具足三洞,三明。圓顯四智,三身。超證六通,五眼。得四無礙辯,而演說無竆。人四如意分,而神通而自在。八勝處,八解脫,常得現前。四無畏,四攝法,受用無盡。八聖道支,十八不共法,不與三乘同等。
            三十二相,八十種好,莊嚴微妙法身。過去

* Trang 484 *
device

tà ngụy vô sở dung. Đoạn cửu thập bát sử nhi phiền não mạc ăng loạn. Tam thiên oai nghi, bát vạn tế hạnh, vô bất cẩn thủ. Tứ vô lượng tâm, lục Ba-la-mật, thường dụng huân tu.
Kỳ gian vị pháp vong xu, tắc như bác bì thích huyết thư kinh, đoạn tý đầu thân tham thỉnh, nhi bất khiếp bất nghi. Vị vật vong kỷ, tắc như nhẫn khổ cát nhục ủy ưng, xả mạng tương thân cơ hổ, nhi bất cụ bất úy. Tiền tài trân bảo, quốc thành thê tử, khí chi như tệ tỉ. Chi tiết thủ túc, đầu mục tủy não, xả chi như di thuế.
Tùng sanh chí sanh, kinh bách thiên vạn ức sanh, nhi thử tâm bất thối chuyển dã. Tùng kiếp chí kiếp, kinh bách thiên vạn ức kiếp, nhi thử tâm dũ tinh tấn dã. Do thị tam kì quả mãn, vạn đức công viên.
Ly  tứ  cú,  tuyệt  bách  phi.  Thông  đạt  vô  lượng  vô  biên pháp môn. Thiệân nhập vô lượng vô biên tam-muội. Thành tựu ngũ căn, ngũ lực. Cụ túc tam đỗng tam minh. Viên hiển tứ trí, tam thân. Siêu chứng lục thông, ngũ nhãn. Đắc tứ vô ngại biện, nhi diễn thuyết vô cùng. Nhập tứ như ý phần nhi thần thông tự tại. Bát thắng xứ, bát giải thoát, thường đắc hiện tiền. Tứ vô úy, tứ nhiếp pháp, thọ dụng vô tận. Bát Thánh đạo chi, thập bát bất cộng pháp, bất dữ tam thừa đồng đẳng.
 Tam thập nhị tướng, bát thập chủng hảo, trang nghiêm vi diệu pháp thân. Quá khứ trần sa kiếp, vị lai trần sa kiếp,

* Trang 485 *
device

塵沙劫,未來塵沙劫,無不洞見。現在塵沙界,眾生塵沙心,無不了知。
              圓明十號之尊。超出三界之上。是爲天中之天,是爲聖中之聖。是爲無上法王。是爲正等正覺。超諸方便成十力,還度法界諸有情。佛之極功,如此而已。
              法華經云。如來爲一大事因緣故,出現於世。普欲令眾生亦同得此道。蓋其大願大力,誓與一切含靈,皆證無上涅槃妙果者也。
              是故辯三教者,不可以私心論,不可以愛懀之心論。唯平其心念,究其極功。則知世之學儒者,到收因結果處,不過垂功名者。世之學道者,到收因結果處,不過得長生也。世之學佛者,到收因結果處,可以斷滅生死,究竟涅槃,普度眾生,俱成正覺也。其優劣豈不顯然可見哉。
            故嘗試譬之。儒教之所行者,中國也。道教也之所行者,天上人閒也。佛教之所行者,盡虛空徧法界也。

* Trang 486 *
device

vô bất đỗng kiến. Hiện tại trần sa giới, chúng sanh trần sa tâm, vô bất liễu tri.
Viên  minh  thập  hiệu  chi  tôn.  Siêu  xuất  tam  giới  chi thượng. Thị vi Trung thiên chi thiên, thị vi Thánh trung chi thánh, thị vi Vô thượng pháp vương, thị vi Chánh đẳng chánh giác. Siêu chư phương tiện thành thập lực, hoàn độ pháp giới chư hữu tình. Phật chi cực công như thử nhi dĩ.
Pháp Hoa kinh vân: Như Lai vị nhất đại sự nhân duyên cố, xuất hiện ư thế. Phổ dục linh chúng sanh diệc đồng đắc thử đạo. Cái kỳ đại nguyện đại lực, thệ dữ nhất thiết hàm linh, giai chứng Vô thượng Niết-bàn diệu quả giả dã.
Thị cố biện Tam giáo giả, bất khả dĩ tư tâm luận, bất khả dĩ ái tắng chi tâm luận. Duy bình kỳ tâm niệm, cứu kỳ cực công. Tắc tri thế chi học Nho giả, đáo thâu nhân kết quả xứ, bất quá thùy công danh dã. Thế chi học Đạo giả, đáo thâu nhân kết quả xứ, bất quá đắc trường sanh dã. Thế chi học Phật giả, đáo thâu nhân kết quả xứ, khả dĩ đoạn diệt sanh tử, cứu cánh Niết-bàn, phổ độ chúng sanh, câu thành chánh giác dã. Kỳ ưu liệt khởi bất hiển nhiên khả kiến tai.
Cố thường thí thí chi. Nho giáo chi sở hành giả, Trung quốc dã. Đạo giáo chi sở hành giả, thiên thượng nhân gian dã. Phật giáo chi sở hành giả, tận hư không biến pháp giới dã.

* Trang 487 *
device

儒猶治一家,威令行於藩牆之內。若夫藩牆之外,則不可得而號召也。道猶宰一邑,政教及於四境之中。若夫四境之外,則不可得而控制也。佛猶奄有四海爲天下君,溥天率土莫非臣民,禮樂征伐悉自我出也。此三教廣狹之辯也。
              學儒者,死而後已,蓋百年閒事也。學道者,務求長生,蓋千萬年也。學佛者,永斷生死,湛然常住,蓋經歷塵沙劫數,無有竆盡也。
              儒,猶一盞之燈光照一夕,鍾鳴漏盡則油竭燈滅也。道,猶阿闍世王作百歲燈照佛舍利,經百歲巳,其燈乃滅也。佛,猶皎日照曜萬古常明,西沒東升循環不息也。此三教久近之辯也。
            略說三教大意,其詳備在本論。

* Trang 488 *
device

Nho du trị nhất gia, oai linh hành ư phiên tường chi nội. Nhược phù phiên tường chi ngoại, tắc bất khả đắc nhi hiệu triệu dã. Đạo du tể nhất ấp, chánh giáo cập ư tứ cảnh chi trung. Nhược phù tứ cảnh chi ngoại, tắc bất khả đắc nhi khống chế dã. Phật du yểm hữu tứ hải vi thiên hạ quân phổ thiên suất thổ mạc phi thần dân, lễ nhạc chinh phạt tất tự ngã xuất dã. Thử Tam giáo quảng hiệp chi biện dã.
Học Nho giả, tử nhi hậu dĩ, cái bách niên gian sự dã. Học Đạo giả vụ cầu trường sanh, cái thiên vạn niên dã. Học Phật giả vĩnh đoạn sanh tử trạm nhiên thường trú, cái kinh lịch trần sa kiếp số, vô hữu cùng tận dã.
Nho, du nhất trản chi đăng quang chiếu nhất tịch, chung ninh  lậu  tận  tắc  du  kiệt  đăng  diệt  dã.  Đạo,  du A-xà-thế vương tác bách tuế đăng chiếu Phật xá-lợi, kinh bách tuế dĩ, kỳ đăng nãi diệt dã. Phật, du kiểu nhật chiếu diệu vạn cổ thường minh, tây một đông thăng tuần hoàn bất tức dã. Thử Tam giáo cửu cận chi biện dã.
Lược thuyết Tam giáo đại ý, kỳ tường bị tại bổn luận.

* Trang 489 *
device

 
Quy Nguyên Trực Chỉ