LOGO VNBET
tâm thức vào bất cứ sự vật là rất cần thiết. Một nghệ thuật sống khiến được người ta sử dụng mỗi hoạt động thành một hỗ trợ để đến Đạo là rất cần thiết”.
                (Trích Du Già Tây Tạng – Tibetan Yoga, của Evans Wentz)
Một “hệ thống tư duy” như thế mà một “nghệ thuật sống” như thế chính là Satipaṭṭhàna.
GHI CHÚ CUỐI CÙNG VỀ HAI THỂ CÁCH THỰC HÀNH
Bây giờ, cuối phần bàn luận về liễu hội, chúng ta vừa đạt đến một đặc trưng của nó, phù hợp chặt chẽ với điều mà ta ghi nhận khi kết thúc phần trình bày về chú ý đơn thuần. Sự kiện đáng khích lệ là ngay cả cấp độ sơ khởi của việc thực hành nghiêm túc cũng chứng tỏ được cái dòng mạch và sự phù hợp với mục đích tối thượng là thoát ly và tự do hoàn toàn.
Ở cấp độ chú ý đơn thuần, khám phá được sự “tự do trong vô vi”, chúng ta thấy rằng việc tạm thời bước bên lề tiến đến một lợi thế quan sát tương đương với việc cuối cùng bước ra khỏi cuộc đời khổ đau này của vị Thánh. Ở cấp độ liễu hội, đặc biệt là loại liễu hội thứ tư, sự tách ly càng lúc càng mạnh đối với mọi hành động tương đương với “Hành Ba la mật” (hành động toàn hảo) của vị Thánh là hành động dù trong tự nó có hướng mục đích, vẫn hoàn

* Trang 94 *
device

toàn vô ngã và tự tại với mọi chấp thủ… Dù người đời xem đó là một hành động thiện, nó cũng không gây nghiệp quả đối với vị Thánh, nó không dẫn vị ấy tới tái sinh(1). Một hành động thực hiện với liễu hội, trong trình độ tự tại và trong chức vụ làm tiêu tan nghiệp chướng của nó, hầu như là “hành động Ba la mật” của vị Thánh.
Hai thể cách thực hành, Niệm tâm (chú ý đơn thuần) và liễu hội hỗ trợ và bổ túc cho nhau. Trình độ cao của sự cẩn trọng và tự chủ được thành tựu trong học tập chú ý đơn thuần sẽ tạo cho liễu hội được dễ dàng hơn nhiều trong việc hướng dẫn các hành động, các lời nói của người ta, không bị bất ngờ trước các hoàn cảnh, không bị mang đi xa bởi các đam mê hoặc bị dẫn dắt lầm lạc bởi các bề ngoài giả ngụy. Mặt khác, liễu hội tạo thêm cơ hội, gây nên một không khí thích đáng hơn cho chú ý đơn thuần bằng sự kiểm soát và ảnh hưởng làm tỉnh dịu mà nó tác động váo cái thế giới của hành động đến cùng và suy tư không ngừng nghỉ này.
Chú ý đơn thuần đưa ra những sự kiện đã được sàng lọc một cách cẩn thận và vô tư cho hành động. Liễu hội có thể dựa một cách chắc chắn vào đó mà
__________________
(1) Trong Tâm lý học Phật giáo (A Tỳ Đàm = Abhidhamma) các trạng thái tâm thức tạo nên “hành động Ba la mật” của vị Thánh được gọi là (Kriyajavana – những sự thúc đẩy hành động” hay “động cơ hành động” chỉ có tính cách chức năng trong tâm của vị Thánh không còn có tính chất tạo nghiệp quả nữa.

* Trang 95 *
device

tạo quyết định và cho suy tư liễu hội tạo kết luận. Chú ý đơn thuần loại bỏ những khái niệm sai lầm và những giá trị giả hiệu đã bị gán một cách mà quáng vào những sự kiện đơn thuần. Liễu hội thay thế những khái niệm và giá trị ấy bằng những khái niệm có phê phán quán xét và bằng những giá trị chân thực như được Chánh pháp cung ứng.
Chú ý đơn thuần nâng cao tính mẫn cảm và tinh lọc sự cảm nhận của tâm con người; Liễu hội hướng dẫn cũng như gia tăng việc tu sửa năng động và các năng lực sáng tạo. Chú ý đơn thuần nhằm tăng trưởng, duy trì và tinh luyện trực giác – cái suối nguồn rung cảm và tái tạo đối với thế giới hoạt động và suy tư lý luận này. Mặt khác, liễu hội, như là một sức năng động và gây năng động, vận hành làm cho tâm thành một dụng cụ toàn hỏa cho nhiệm vụ khó khăn của nó là phát triển hài hòa và giải thoát tối hậu. Nó huấn luyện cho người, ngay vào lúc ấy, đối với hoạt động vô vị kỷ trong việc phục vụ cho loài người khổ đau bằng cách ban cho con mắt trí tuệ sắc bén và bàn tay thiện xảo vững vàng cần thiết cho việc phục vụ ấy cũng như một tấm lòng nồng nhiệt là cần thiết. Liễu hội có thể huấn luyện được điều ấy vì nó cung cấp một sự giáo dục tuyệt vời trong hành động hướng mục đích, cẩn trọng và vô vị kỷ.
Từ đây, Satipaṭṭhàna, trong toàn bộ cả hai khía cạnh của nó, tạo ra trong tâm con người một sự hài

* Trang 96 *
device

 
Satipaṭṭhàña Trái Tim Của Thiền Định Phật Giáo